NAUČNI I STRUČNI SARADNICI

 

Direktor Instituta                                         Dr Milan Zdravković

Pomoćnik direktora                                     Dr Mirjana Mijatović              

Odeljenje za genetiku i oplemenjivanje povrća

Dr Jasmina Zdravković

Dr Živoslav Marković

Dr Bogoljub Zečević

Dr Radiša Đorđević

                                                                       Mr Ljiljana Stanković

Mr Milka Brdar

                                                                       Mr Nenad Pavlović

                                                                       Mr Dejan Cvikić

Mr Jelena Damnjanović

Zdenka Girek dipl inž

Suzana Pavlović  molbiol

Slađan Adžić, dipl inž

Odeljenje za agrotehniku i fiziologiju povrća

Dr Milan Damjanović

Milan Ugrinović, dipl inž

Odeljenje za zaštitu povrća

Mladen Đorđević, dipl. inž.

Milan Šević, dipl inž

 

Odeljenje za proizvodnju semena                Stevan Brkić, dipl. Inž.

Milivoje Starčević, dipl. inž.

Odeljenje za ispitivanje i kontrolu kvaliteta semena

Vesna Todorović, dipl. inž.

Nevena Ristić, dipl. inž.

Odeljenje za doradu i pakovanje semena                                       

                                                                       Mr Živomir Miladinović

 REZULTATI NAUČNO-ISTRAŽIVAČKOG RADA

 

 

GENETIKA I OPLEMENJIVANJE POVRĆA

 

 

Paradajz

 

Dr Jasmina Zdravković

Dr Živoslav Marković

Nove kombinacije pripremljene za ispitivanje u 2008 godini vode poreklo iz  ukrštanja (11) novoselekcionisanih linija (55-1, M -10, M-7, 96/1, 14/1 i S-49 kao očevi korišćene su linije determinantnih formi sp⁺rin genske konfiguracije). Ukrštanje je izvedeno u stakleniku. Favorizujuće kombinacije ispitaće se i u 2009 godini. Ispitivanje je imalo za cilj evaluaciju najboljih hibridnih kombinacija koje potiču iz završne faze programa selekcije paradajza na čvrstinu plodova. 

Započet je novi ciklus selekcije i izbor linija iz 4 razloženih F₁ hibrida povećane čvrstine ploda, u cilju dobijanja novih sorti i hibrida paradajza visokog kvaliteta ploda visokog i niskog tipa rasta stabla. Deo materijala za formiranje linija su poreklom iz ukrštanja domaćih selekcionisanih linija, velike čvstine plodova i nalaze se u F3 – F7 generacije F3-22 visoke i 20 niskih, F4-11, F5 13, F7 -15 genotipova). Od ovih materijala 15 genotipova su nosioci rin gena i determinantnog tipa rasta stabla. U F8 generaciji nalaze se oko 15 linija od koji je odabrani genotipovi, sa poželjnim kvantitativnim osobinama. Na osnovu rezultata preliminarnih testiranja novih kombinacija hibrida (50 genotipova) sa čvrstim plodovima izvedena su komparativna testiranja sa roditeljima (35) i odabrane najbolje hibridne kombinacije.

Na oglednom polju tokom 2008 godine izvedeno je testiranje 18 determinantnih genotipova poreklom od 6 roditelja. Odabrane linije za ukrštanje predstavljaju elitne materijale. Morfološko testiranje ovih hibrida izvršeno je u 2008 godini. Očekuje se perspektivna kombinacija i razlaganje pojedinih kombinacija treba da ide u pravcu dobijanja sorte ili linije koja će akumulirati najveći broj pozitivnih svojstava. 

Odabrane su linije F3 generacije (23) iz razlaganja 4 inostrana industrijska hibrida. Za dalji tok selekcije jako su bitni genotipovi sp i rin genske konfiguracije koje nam daju mogućnost da se dobiju hibridi industrijskog paradajza sa izizetnom čvrstinom plodova. U okviru ovog zadataka izdvojeno je četiri genotipa koji imaju dobru čvrstinu ploda i nosioci su sp gena, koji su iskorišćeni za izbor F6 generacije pedigre metodom, za stvaranje sorti (linija) niskog rasta za industrijsku preradu i potrošnju u svežem stanju. 

U ovoj godini vršen je odabir linija genske konfiguracije sp^-rin, i preliminarna ukrštanja determinantnih genotipova izvedena su u stakleniku. Iz  celokupnog ciklusa selakcije očekuje se konkurentan hibrid sa ugrađenim inhibitorima sazrevanja i dobre čvrstine ploda Izvršeno je umnožavanje 6 (Saint Pierre, Jasenički jabučar, Gružanski zlatni, 93/16, M-10, 129 sprin ) linija, i sorti roditeljskih komponenti naših F₁ hibrida paradajza čiji početni materijal održava Institut za povrtarstvo u Smed. Palanci, kao i svih materijala u završnim ciklusima selekcije. Istovremeno je izvršena provera autentičnosti (M7, M10, i sprin-129, 93/10, Saint Pierre, Jasenički jabučar, Gružanski zlatni, 93/10, V-100, d-150. hom 3, 4 i 2, Adonis, Narvik, Jasenički jabušar, Gružanski zlatni, SP-109 i Crveni jasmin) i sortne čistoće početnog materijala za umnožavanje linija i sorti, čije je seme uzeto  predhodne godine. Izvršeni su sortno konkursni ogledi Savezne komisije za priznavanje sorti poljoprivrednog bilja sa paradajzom visokog rasta (4).

 

Paprika

 

Dr Bogoljub Zečević

Mr Dejan Cvikić

Istraživanja u okrivu oplemenjivanja paprike su tokom 2008. godine se odvijala kroz više zadataka. Prvi zadatak bio je kolekciono održavanje genetičkih resursa iz roda Capsicum. Ovaj zadatak je već duže vremena sastavni deo istraživanja i predstavlja veoma značajnu osnovu za sve aktivnosti koje se sprovode u cilju proširivanja i stvaranja genetičke varijabilnosti u okviru roda Capsicum, a posebno u okviru vrste Capsicum anuum L. Imajući to u vidu ove godine načinjeni su posebni napori kako bi se kolekcija genotipova iz roda Capsicum uvećala za određeni genofond koji nije bio do sad prisutan u našoj kolekciji, a koji bi bio perspektivan za programe oplemenjivanja paprike. Tokom ove godine dobijeno je  35 genotipova iz Amerike. Uzimanjem podataka utvrđene su osnovne karakteristike, što će nam poslužiti za  pravljenje plana za  koje programe oplemenjivanja najviše odgovaraju dobijeni genotipovi. Tokom 2008. godine u vezi kolekcionog održavanja izvršen je kompletan uvid u kolekcioni materijal i tom prlikom je izvršeno odstranjivanje pojedinih brojeva za koje je utvrđeno da su duplikati u kolekciji. Takođe, registrovana je heterogenost kod pojedinih brojeva i izvršeno je razdvajanje na više brojeva. Pregledom izvršenih poslova vezanih za karakterizaciju genetičkih resursa prema IPGR – deskriptoru, konstatovano je da bi aktivnosti po ovom pitanju trebalo u značajnoj meri intenzivirati u sledećem periodu. Zadatak ostvarivanja novih kombinacija ukrštanja bio je prisutan i 2008. godine. Pored već standardno prisutnih ispitivanja kombinacionih sposobnosti rađena su i posebna ukrštanja sa linijama koje su nosioci genetičke muške sterilnosti. Takođe je nastavljen rad na formiranju čistih linija svih značajnih genotipova sa aspekta uključivanja u program stvaranja hibrida paprike. Ove godine je uveden zadatak čiji je cilj da se proširi broj linija koje nose gen ms3, a koji uslovljava prisutnost muške sterilnosti cvetova paprike. Uradjen je set ukrštanja u potomstvu F₂ generacije, dobijenog od dve različite kombinacije ukrštanja, sa ciljem odabira genotipova iz kojih se mogu obrazovati linije sa krupnim plodovima koje će imati genetičku mušku sterilnost. Rad na SM materijalu započet pre više godina nastavljen je u toku ove godine. Praćenje poljoprivredno najznačajnijih osobina paprike kao i posmatranje adaptibilnosti genotipova na uslove spoljne sredine su poslužili kao osnov za odabiranje najperspektivnijih linija sa kojima će se nastaviti rad sledeće godine. Redovne prisutne aktivnosti kao što su izvodjenje sortnih ogleda u cilju priznavanja sorti i hibrida a za potrebe Ministarstva za poljoprivredu, kao i proizvodnja osnovnog i komercijalnog semena sorti i hibrida paprike bili su sastavni deo u radu i tokom 2008. godine.

U toku 2008. godine program rada na oplemenjivanju paprike bio je koncipiran u pet zadataka. U okviru prvog zadatka “Kolekciono održavanje genetičkih resursa iz roda Capsicum”, i ove godine izvršeno je formiranje dva podzadatka.

Prvi podzadatak je za cilj imao  sakupljanje i evaluaciju novih genotipova  koji bi mogli biti interesantni sa aspekta oplemenjivačkog rada i njihove ocene u cilju opravdanosti uključenja u kolekciju i rezultat ovog podzadatka je obogaćenje kolekcije paprike sa 5 novih genotipova. Problematika drugog obrazovanog podzadatka koji je podrazumevao karakterizaciju 4 genotipa na osnovu morfoloških karakteristika, obuhvatao je rad na karakterizaciji genotipova iz postojeće kolekcije paprike prema IPGR deskriptoru.

Drugi zadatak se sastojao u ostvarivanju novih kombinacija ukrštanja, testiranju i odabiranju potomstva za  dalji rad na oplemenjivanju paprike. Osnovni cilj ovih istraživanja je dobiti nove eksperimentalne hibride paprike za različite namene. Iz tog razloga za ukrštanja smo odabrali 8 divergentnih linija oca (u pogledu ranostasnosti, oblika ploda, krupnoće, boje). Dobijeno je 18 eksperimantalnih hibrida paprike koji će se komparativno ispitivati u toku naredne godine. Takođe, izvršeno je komparativno ispitivanje 24 hibridne kombinacije u zaštičenom prostoru i na otvorenom polju. Na osnovu dobijenih rezultata kombinacije HM-5 x Moravica i HM-5 x LPK-2, su ostvarile najbolje rezultate u pogledu broja i težine plodova.

Intenziviran je rad na selekciji novih ms linija u cilju dobijanja plodova boljih morfoloških karakteristika (prvenestveno ranostasnih za gajenje u zaštićenom prostoru). Prikupljeno je seme F₂ generacije od 21 hibridne kombinacije u cilju dobijanja novih ms linija, putem povratnih ukrštanja sa odgovrajućim roditeljskim linijama. Izvršeno je i umnožavanje muško sterilnih linija (HM-4, HM-5 i HM-6) neophodnih za dalji rad u procesu stvaranja novih hibrida paprike.

U okviru drugog podzadatka za dalji selekcioni rad primenom pedigree metoda selekcije odabrano je 38 genotipova F₉ generacije. Takođe, izvršena je hibridizacija između novih genetički divergentnih roditelja u cilju stvaranja novih rekombinacija u potomstvu.

Istraživanja u okviru trećeg zadatka su bila usmerena na proučavanju načina nasleđivanja debljine perikarpa. Utvrđeno je kod četiri ispitivanih kombinacija parcijalna dominacija kao način nasleđivanja ove osobine.

Četvrti zadatak primena molekularnih markera u identifikaciji linija i sorata paprike je uspešno završen, a kao rezultat toga je i doktorska disertacija, koja će biti odbranjena u toku 2009 god. Nastaviće se rad na primeni molekularnih markera i u 2009. godini na novom materijalu.

Poslednja dva zadatka odnosila su se na ispitivanje morfoloških i hemijskih osobina novostvorenih linija i sorti paprike, kao i oglede za potrebe Odeljenja za priznavanje novih sorata paprike (ispitivano je 17 novih sorti). Izvršeno je i umnožavanje osnovnog semena priznatih i novoselekcionisanih sorti i linija paprike. U toku ove godine u ogledima Ministarstva poljoprivrede, Odeljenja za priznavanje i zaštitu novih sorata poljoprivrednog bilja priznata je novoprijavljena sorta LPK-2, pod imenom Dora.

 

 

Plavi patlidžan

 

Mr Jelena Damnjanović

Program rada na oplemenjivanju plavog patlidžana u toku 2008.godine bio je koncipiran u okviru jednog zadatka. U okviru ovog zadatka vršeno je upoznavanje sa kolekcijskim materijalom odnosno sa genotipovima plavog patlidžana. Umnoženo je 36 različitih genotipova. Na osnovu dobijenih parametara obavljeno je proučavanje morfoloških i bioloških osobina. Kod pojedinih genetipova uočena je genetička varijabilnost i ocenjivanje atipičnih biljaka. Samim tim je i izvršeno eliminisanje tih genotipova kao nemogućnost za dalje korišćenje u selekcionom radu plavog patlidžana.

Za potrebe komisije za priznavanje novih sorti poljoprivrednog bilja urađen je sortni ogled plavog patlidžana u kome su učestvovale tri sorte. Prikupljeni podaci su obrađeni po Metodici o načinu ispitivanja sorti za plavi patlidžan, a dobijeni rezultati su prosleđeni komisiji.

 

Grašak  

 

Dr Radiša Đorđević

Izvršena su ukrštanja sa novim sortama Dukat Brilijant. To su visokoprinosne sorte i otporne prema suši, što se može zaključiti na osnovu oblika liski i internodija. Tako je dobijeno seme F1 generacije koje je  raspoređeno po grupama ukrštanja za dalji rad na selekciji.

Od semena F1 generacije koje je dobijeno ukrštanjem u 2007. godini sa sortama  Verdo Visent proizvedena je F1 generacija na polju. Na osnovu poređenja roditelja i F1 hibrida (koji su sejani uporedo) utvrđena je superiornost F1 generacije u odnosu na roditelja kod 16 kombinacija od ukupno 24.

Zbog velikog interesovanja proizvođača za jesenju setvu graška, a ne postojanja deklarisanih sorti u Institutu, u toku je selekcija sorti otpornih na prezimljavanje (grašak koji izdržava niske temparature od -15 do -20⁰C). Za istraživanja u 2008. godini postavljen je ogled (12.11.2007.) sa 14 sorti i linija graška. Od ukupno 14 sorti 4 sorte su bile deklarisane na ozimost (razni proizvođači) i 10 novostvorenih ozimih linija. Sve linije do početka snega su iznikle i nalazile su se u fazi kotiledonih listova. Sve ispitivane sorte linije su dobro prezimile za razliku od prošle godine. Prikupljeni su svi potrebni parametri koji karakterišu glavne osobine ispitivanih sorti,  linija i izvršena ocena ozimosti.  Istraživanja će biti nastavljena u cilju stvaranja što otpornijih sorata prema niskim temparaturama.

U okviru ispitivanja vremena pristizanja i potencijala rodnosti, kao i drugih relevantnih faktora koji karakterišu prinos i komponente prinosa urađen je sortni ogled graška sa novim linijama.

• rane linije L 156 i L 162 su imale značajno veći prinos i u trećoj godini ispitivanja u odnosu na standardnu sortu Maja 10% prva i 20% druga linija, dok linija L 158 je imala neznatno veći prinos 2% više od standarda.
• Linija L 68 ii L 72 u ovoj godini ispitivanja su bile nešto prinosnije od standarda G65, 2% L68 i 4% L72.
• Kasne linije L 204 i L 208  su bile prinosnije od standarda Fenix 11% i 7% u trećoj godini ispitivanja.

U 2008. godini nastavljen je rad na selekciji odabiranju i umnožavanja linija na stres izazvan visokim temparaturama. Od linija kasnog sazrevanja F8 generacije odabrano je osam linija. U okviru ovog zadatka izdvajamo jednu novu liniju NKSL-2. Vrlo je kasna sorta, pripada var. medullare i ima AT masu 200g. Biljka je visoka 75 cm ima erektivne liske i zaliske, što joj omogućava bolju provodljivost svetlosti na nižim spratovima. Poseduje otpornost prema poleganju, prosečni prinosa je 9 t/ha mladoga zrna.

U 2008 godini za potrebe Gen banke umnožene su sorte:  Čudo Amerike,NKSL-2, Premijer, Dunav, L-68, L-72, L-204, L-208, NKSL4, NKSL1, BB-3, BB-7, Verdo, Kristina i Sežana.

Za potrebe Savezne komisije za priznavanje sorti postavljen je sortni ogled od 11 sorti-linija graška.

Nastavljen je rad na selekciji sorti graška šećerca. Prikupljeno 8 stranih sorti i populacija. Izvršeno je njihovo testiranje na prinos, komponente prinosa i osobine kvaliteta mahune. Dve sorte pripadaju visokim šećercima, dok šest pripadaju niskom tipu.

 

Boramija

 

Dr Milan Zdravković, mr Živomir Miladinović, Zdenka Girek, dipl inž

Ispitivanja F₂ i F₆ generacije hibrida boranije i umnožavanje semena odabranih linija F₁₀ generacije planirana za ovu godinu, na polju proučavanja i praćenja najvažnijih osobina potomstava boranije F₂ generacije, uspešno su ostvarena. U setvi obavljenoj 22. IV 2008. godine na oglednom polju Instituta a za povrtarstvo, umnožavana su potomstva 35 kombinacija biljaka F₂ generacije. Ovi hibridi vode poreklo od sorata: Medinah, Orinoko, Centaris, Magnum, Fleuro, Babilon i Kylijan. Cilj ovog ciklusa oplemenjivanja je selekcija sorti niskog rasta, pogodnog za industrijsku preradu i ubiranje, ali sa veoma nežnom i tankom mahunom, okruglog preseka, dobre rezistentnosti na ekonomski najvažnije bolesti boranije. Koralle i Skuba imaju mahune zelene boje, BŽ 2 žuto zelene a ostale žute boje. Posejani materijal nije imao dobre uslove za ravnomerno i brzo nicanje, pre svega usled relativno loše predsetvene pripreme zemljišta, neujednačene dubine izvučenih brazdi i niskih temperatura početkom maja meseca. U ovom ogledu su umnožavana 67 potomstva poreklom od 22 kombinacije biljaka F₅ generacije. Ovi hibridi - linije vode poreklo od sorata: Gold rush, Koralle, Žuta široka, BŽ 2, Unidor, Tarzan i Skuba. Sorte Koralle i Skuba imaju mahune zelene boje, BŽ 2 žuto zelene a ostale žute boje. Broj posejanih kombinacija prikazan je u tab. 2. U odnosu na prethodnu 2007. godinu, u ovoj kalendarskoj godini i pored relativno loše predsetvene pripreme zemljišta, neujednačene dubine izvučenih brazdi i niskih temperatura početkom maja meseca, zabeleženo ujednačenije nicanje od F₂ generacije i iznosilo je od 8 - 10 dana. Tokom vegetacije beleženi su podaci o rastu i razviću useva i vršena selekcija na zdravstveno stanje i kvalitet mahuna. Do faze pune biološke zrelosti eliminisana su sva potomstva, koja nisu posedovala odgovarajuće osobine predviđene ciljem oplemenjivanja. Izbor obavljen je pri biometričkoj obradi materijala, kada su merene produktivne osobine biljke i mahune. Odabrano je 40 biljaka koje poseduju optimalnu visinu stabla, pogodnu i za mehanizovano ubiranje, srednje krupne do krupne mahune, žute ili zelene boje, zadovoljavajuću otpornost prema bolestima, visok genetički potencijal za prinos mahuna i zrna, lako ljuskanje tj izdvajanja zrna iz mahune. Odabrani materijal predstavlja potomstvo od 19 kombinacija Modus, Arena, Groffy, Utopija, Supernor i Echo su roditelji F₉ generacije hibrida - linija boranije. Niskog su rasta i zelene mahune osim Echa, koji ima žutu boju mahune. Rad na oplemenjivanju je nastavljen iz razloga neadekvatnih uslova u oplemenjivanju prethodnih godina tj visoke zakorovljenosti useva i nemogućnosti sagledavanja – ocenjivanja potencijala prinosa i morfoloških osobina biljaka na polju. Delimična selekcija biljaka je obavljena u više navrata na oglednoj parceli, počev od prvih stalnih listova, do cvetanja i zametanja mahuna. Ovom selekcijom su odstranjena celokupna potomstva nekih brojeva, koja nisu odgovarala postavljenom cilju oplemenjivanja, najčešće zbog boje mahuna, oblika mahune i/ili zbog prisustva bolesti. Tokom 2008. godine umnožavane su F₁₀ linije boranije, 5 poreklom iz 2003 godine i 10 iz 2007. godine.

Tokom 2008 godine na oglednim parcelama Instituta proizvedeno predosnovno seme 7 niskih sorti Instituta i dve sorte visokih sorti. Na istim parcelama je istovremeno je proizvedena i jedna linija visokih boranija.  I ova godina je bila nepogodna za proizvodnju semena boranije, zbog hladnog i vlažnog vremena u i posle setve ali i u vreme zrenja, pa su proizvedene manje količine semena od planiranih. Posebno je izražen problem kod visokih sorti i linija boranija kod kojih su postignuti znatno niži prinosi semena. Tokom 2008 godine u zaštićenom prostoru, na stolovskom delu staklenika, posejano je i umnoženo seme 39 populacija i kolekcionih brojeva boranije. Na otvorenom polju u okviru istog zadatka umnoženo je 3 broja visokih populacija boranije.

 

Pasulj 

 

Dr  Milan Zdravković, mr Živomir Miladinović, Zdenka Girek dipl inž

Selekcija linija F₈ generacije hibrida pasulja  koji vodi poreklo od ukrštanja sorti – linija: Palanački zlatno žuti, Spinel, LSP 14, LSP 34, LSP 55, LSP 61 i Preloma. Svi roditelji su niskog rasta, Spinel, Prelom i LSP 55 imaju zrno bele boje, dok su ostale linije i Palanački zlatno žuti obojenog zrna. Seme od svake kombinacije, zajedno sa roditeljima, je posejano 22. IV 2008. godine, po pedigre metodu, na oglednom polju Instituta za povrtarstvo. Utvrđrna  je značajna genetička varijabilnost. U toku vegetacije praćen je porast i razviće biljaka, njihovo ponašanje na agroekološke uslove, registrovani važniji podaci i osobine potomaka i primenjene određene mere selekcije. Odstranjena su celokupna potomstva nekih kombinacionih brojeva, koja nisu odgovarala postavljenom cilju oplemenjivanja. Selekcija poželjnih linija po kombinacijama je vršena i prilikom čupanja zrelih biljaka. Analizom biljnog materijala u fiziološkoj zrelosti, u agrobotaničkoj laboratoriji, obavljen je konačan izbor perspektivnih potomstava, pri čemu su uz korišćenje prikupljenih podataka tokom vegetacije utvrđivane osobine biljaka i zrna. Odabrane linije poseduju čvrstu stabljiku i biljku, mahune formirane u gornjem delu biljke, zrno različite boje, forme i krupnoće. Ukupno je odabrano i pojedinačno sređeno 28 biljaka koje su najviše odgovarale postavljenom cilju oplemenjivanja. Na oglednim parcelama Instituta za povrtarstvo postavljen je i ogled devete generacije povratnog ukrštanja  roditeljskih kombinacija: Biser, Galeb, Rozalija, Palanački zlatno žuti, Sarajevski žuti i Tetovac. Sve sorte su niskog rasta, osim Tetovca, koji ima visoku biljku i stablo. Biser, Galeb i Tetovac imaju belo zrno, Rozalija, Palanački zlatno žuti i Sarajevski žuti obojeno zrno. Seme od svake kombinacije, zajedno sa roditeljima, smo posejali 22. IV 2008. godine, po pedigri metodu, na oglednom polju Instituta za povrtarstvo. Posejani materijal je ravnomerno i brzo nikao.  U toku vegetacije praćen je porast i razviće biljaka, njihovo ponašanje na agroekološke uslove, registrovani važniji podaci i osobine potomaka i primenjene određene mere selekcije. Odstranjena su celokupna potomstva nekih kombinacionih brojeva, koja nisu odgovarala postavljenom cilju oplemenjivanja. Prilikom čupanja zrelih biljaka vršeno je odabiranje a konačna selekcija je obavljena pri biometrijskoj obradi. Za dalji rad je ukupno odabrano 13 genotipova. Postavljen je i ogled četvrte generacije poreklom iz ukrštanja roditeljskih kombinacija: Oplenac, Moskovski beli, Altajski rani, Niški, Magna, Novosadski, ZPIR 15 i Butmirski trešnjo. U toku vegetacije praćen je porast i razviće biljaka, njihovo ponašanje na agroekološke uslove, registrovani važniji podaci i osobine potomaka i primenjene određene mere selekcije. Odstranjena su celokupna potomstva nekih kombinacionih brojeva, koja nisu odgovarala postavljenom cilju oplemenjivanja. Prilikom čupanja zrelih biljaka vršeno je odabiranje a konačna selekcija je obavljena pri biometrijskoj obradi. Za dalji rad odabrano je potomstvo od 113 kombinacija. Za ispitivanje morfološko-proizvodnih osobina sorti pasulja u 2008. godini postavljen je ogled za ispitivanje proizvodno - morfoloških osobina novih sorti pasulja. U realizaciji ovog ogleda uključene su perspektivne linije Instituta u cilju sagledavanja njihovih proizvodnih osobina i donošenja odluke o prijavljivanju sortnoj komisiji. Na uzorku od 30 biljaka, izmerene su osnovne karakteristike biljaka, kao što su: visina do prve mahune, ukupna visina, broj mahuna i zrna i masa zrna, a na uzorku od 30 zrna uzete su osnovne dimenzije zrna (dužina, širina, debljina), te apsolutna masa zrna.  Visina formiranja mahuna se kretala od 15,43 cm (Panonski gradištanc) do 24,31 cm – L9/03. Visina stabla se kretala od 38,41 cm kod L 2/03 do 62,43 cm kod Bisera. Najveću masu zrna po biljci postignuta je kod L4/03. Visina ostvarenih prinosa kretala se od 628,9 kg/ha kod Panonskog tetovca do 1007,5 kg/ha kod sorte Galeb. Na oglednim parcelama proizvedene su određene količine semena visokih kategorija. Posebno je značajna proizvodnja predosnovnog semena Palanačkog zlatno žutog, Bisera, Pan.tetovca i Pan. Gradištanca. U saradnji sa odeljenjem za semenarstvo proizvedena je određena količina osnovnog semena Panonskog tetovca, Panonskog gradištanca, Bisera i Galeba. Tokom 2008 godine u zaštišenom prostoru, na stolovskom delu staklenika, posejano je i umnoženo seme 55 populacija i kolekcionih brojeva boranije.

 

Lukovičasto povrće

 

Mr Nenad Pavlović

Tokom 2008 godine kolekcija crnog luka Instituta za povrstarstvo uvećana je za dva nova genotipa.  Zatim, umnožene su sorte koje se nalaze u proizvodnom programu Instituta kao i deo kolekcionog materijala potrebnog za selekcione programe na ovoj biljnoj vrsti.  Za potrebe komisije o priznavanju poljoprivrednog bilja u 2008 godini postavljen ogled sa 15 genotipova crnog luka. Izveštaj o realizovanom ogledu je urađen i prosleđen nadležnom minisrtarstvu.

 

 

Kupusnjače

 

Dr Radiša Đorđević

U cilju održavanja i brzog razmnožavanja genotipova značajnih za proces selekcije u laboratoriji za kulturu tkiva primenom mikropropagacije i tehnike pogodne za klonsko razmnožavanje odabranih genotipva familije Brassicaceae, prekinut je rad.

U kolekciono – morfološke oglede za selekciju izvodnica ove godine je uključeno 6 genotipova kasnih kupusa  J5, J6, J7 generacije i 3 genotipova ranih kupusa J8 generacije. Radi se o materijalima koji su deo višegodišnjih oplemenjivačkih ciklusa i ovogodišnja setva je rukovođena rezultatima iz 2008. godine. Kod kasnih i ranih kupusa to su čiste selekcione linije. Prikupljeni su svi i urađeni morfološki parametri najbtniji za dalju selekciju. Planirana ukrštanja i inbridinzi su ove godine sasavim uspeli. Iz linija selekcionisanih tokom prethodne godine dobijene su zadovoljavajuće količine semena. U ova ukrštanja bilo je uključeno 5 linija kasnih kupusa i 4 linija ranih kupusa. Umnožene su sorte trijuf, L-varazdinski, L-saraorci, l-3 linija kelja i linija kelja pupčara. Ispitivanjem uticaja folijarnih  đubriva na prinos i komponente prinosa kupusa su obuhvaćene dve sorte kupusa rubin i srpski melez 4, koje su tretirane sa tri različita tečna folijarna đubriva dva puta u toku vegetacije i tri različite koncetracije kako bi ustanovili njihov uticaj na prinos i konponente prinosa. Rezultati biće prikazani u odeljku biljna fiziologija i agrotehnika. U sortni ogled Savezne komisije za priznavanje sorti ove godine bilo je uključeno 3 broja kelerabe. Svi prikupljeni rezultati su obrađeni i prosleđeni sortnoj komisiji.

 

Krastavac

 

Mr Nenad Pavlović

U 2008 godini program prikupljanja i razlaganja introdukovanih hibrida je nastavljen. Upoznali smo i ocenili karakteristike dva salatna i jednog hibrida krastavaca kornišona i procesom ručne samooplodnje došli do neophodnih količina semena za dalji rad. Takođe, nastavljen je rad sa 19 linija koje su u početnom stepenu inbridinga, a nastale su kao rezulta razlaganja hibrida. Najveći broj linija pripada tzv. kratkom partenokarpnom tipu salatnog krastavca. Obzirom da u ovom tipu nemamo hibrid salatnog krastavca, ovim putem pokušavamo doći do dobrih linija koje bi nam omogućile proširenje proizvodnog asortimana Instituta. Nakon ocene njihovih agronomskih svojstava za dalji rad je odabrano 14 linija.Rad sa linijama ženskog tipa pola (ginoecius) koje su u visokim inbriding generacijama, podrazumeva rad sa 15 linija u tipu salatnog i tri u tipu krastavca kornišona. Kao rezultat ovog dugogodišnjeg rada kreirane su šest linija u tipu salatnog krastavca i jedna u tipu kornišona. One su nosioci stabilnog ženskog tipa pola i poželjnih agronomskih svojstava. Dalji rad sa njima podrazumeva program eksperimentalnih ukrštanja u pravcu dobijanja novih dobrih hibrida salatnog tipa krastavca. Kod preostalih linija biće nastavljen selekcioni rad u pravcu stabilizacije kako tipa pola tako i drugih kvantitativnih svojstava. Od pet linija koje su nosioci muškog tipa pola salatnog krastavca, tokom 2008 godine zavšen je selekcioni proces sa tri. Dalji rad sa njima podrazumeva set eksperimentalnih ukštanja i iznalaženja najbolje muške komponente budućih hibrida.

 

Lubenica, dinja i tikvica

 

Mr Nenad Pavlović

Proizvedeno je osnovno seme dinje Ananas (63,5 kg), tikvice Fina (25,4 kg), bundeve Sedef (oko 10 kg) i lubenice Crimson sweet (5 kg). U procesu pranja deo semena je potapan u 2%  rastvor sode, a zatim je seme ispirano vodom.

 

Spanać

 

Dr Milan Zdravković

Tokom 2008. godine organizovano je umnožavanje linija majke i oca za hibrid Pionir F₁ na oglednim i proizvodnim površinama Instituta za povrtarstvo. Prvi deo setve linije majke je organizovan u jesen 2006. godine, a drugi 30. marta 2007. godine. Linija oca je posejana na potezu bedemi 5. aprila 2007. godine. Proizvedena je i dorađena određena količina semena ovih linija.

 

Korenasto povrće

 

Mr D ejan Cvikić

Dr Radiša Đorđević

Mr Nenad Pavlović

Dr Živoslav Marković

Rad na oplemenjivanju korenastih povrtarskih vrsta (mrkva, celer, peršun, pastrnak, cvekla, rotkva i rotkvica) realizovao se kroz četiri zadatka. Prvi zadatak koji se odnosi na održavanje kolekcionog materijala, imao je za cilj održavanje genetske čistoće i upoznavanje sa postojećim i novoprikupljenim selekcionim materijalom radi sagledavanja njihovih osnovnih morfoloških osobina. Drugi zadatak bio je vezan samo za mrkvu i predmet istraživanja bio je dobijanje linija mrkve u Nantes tipu putem grupnog porodičnog odabiranja. Proizvedeno je seme pet linija F₄ generacije, koje će naredne godine poslužiti za dobijanje korenova F₅ generacije. Ostali zadaci odnosili su se na oglede Sortne komisije i proizvodnju osnovnog semena. Peršun: Na selekciji peršuna 2008.godine, urađena je proizvodnja izvodnica iz semena i proizvodnja semena iz izvodnica sa ciljem održavanja postojećeg materijala iupoznavanjem sa novo prikupljenim linijama isortama. Radi sagledavanja njihovih osnovnih karakteristika i mogućnosti stvaranja novih linija i sorata peršuna. Ispitivnjima je obuhvaćeno 12 sorti, od toga 7 korenaša, 2 lišćara sa kovrdžavim listom i 3 lišćara sa normalnim listom. Pastrnak: U 2008 godini u okviru realizacije istraživanja prikupljeno je 5 sorata pastrnka (1domaći,2 američka, 1 holandski i 1 turski), sa ciljem prikupljanja materijala za stvaranje što šire baze za oplemenjivanje pastrnka. Proizvedene su izvodnice svih 5 sorti i prikupljeni su podaci koji karakterišu osnovne njihove osobine. Rotkva: U 2008 godini izvršeno je morfološko ispitivanje šest genotipova crne rotkve i osam genotipova bele rotkve sa  ciljem sagledavanja osnovnih karakteristika i njihova mogućnost uključivanja u proces selekcije. Proizvedene su izvodnice svih ispitivanih genotipova i utrapljene.

    Rotkvica: U 2008 godini urađeno je umnožavanje tri genotipova rotkvice, radi održavanja kolekcionog  materijala.

 

BILJNA FIZIOLOGIJA I AGROTEHNIKA

 

Dr Milan Damjanović

U okviru teme  Istraživanje agrotehnike gajenja novih hibrida i sorti povrća, ispitivan je uticaj sorte linije majke i vremena oplodnje, oprašivanja na prinos semena hibrida F1 kod paradajza. U ogledima izvedenim u 2008-oj godini ispitivane su linije S-31 i Mi-10, visokog rasta (za hibride Trezor F1 i Sidru F1) i S-60 i S-65, niskog rasta (za hibride Rebus F1 i Enigma F1). Polen na tučak nanošen je odmah posle kastracije, 1 i dva dana nakon kastracije. Kod svih linija polen nanošen na tučak nakon 1 i dva dana posle kastracije značajno je povećao prinos semena. Ovo povećanje posebno je izraženo u kasnim berbama, kada se oprašivanje u zaštićenom prostoru obavlja u nepovoljnim uslovima (visoke temperature). Sledeći zadatak je bio ispitivanje primene tečnih i u vodi lako rastvorljivih kristalnih i granulisanih đubriva u toku vegetacije, folijarno i zalivanjem, u proizvodnji paradajza, kupusa i salate. Korišćena su tečno đubrivo ''Drin'', praškasto đubrivp ''Bioaktiv'' i ''Megagrin''. Kod folijarne prihrane kupusa došlo je do oštećenja lisne mase pa ćemo ogled ponoviti. Kod zalivanja nije bilo štetnih posledica. Kod salate je ogled u toku. Sledećei zadatak je Proizvodnja i jarovizacija kod kupusnjača (kupus, karfiol i keleraba) u zaštićenom prostoru i na otvorenom polju i proizvodnja semena peršuna, celera, cvekle i mrkve iz rasada (jednogodišnji način) i iz semena na otvorenom polju, realizovan je kod peršuna, cvekle i mrkve na otvorenom polju biljke su blagovremeno posejane, prezimele u fazi rasada, jarovizirale i ostvarile dobar prinos semena. Kod celera, peršuna lišćara i korenaša i kod mrkve rasad je proizvoeden u zaštićenom prostoru, rasađen rano u proleće i ostvaren očekivani prinos semena. U ovoj godini setva cvekle obavljana je kasno pa su biljke jarovizirale u vrlo malom procentu što je dovelo do smanjenja prinosa semena.Za temu Istraživanje u cilju usavršavanja tehnike gajenja povrća u zaštićenom prostoru, ispitan je uticaj supstrata i smeše supstrata u proizvodnji rasada paradajza, paprike i krastavca. U toku 2008. godine ispitivani su supstrati, kompost od toplih leja koji je mešan sa tresetom ''Dalas hum'' iz Tutina. Ovi supstrati mešani su sa ''Zeoplantom'', obogaćenim zeolitom rudnika Nemetali iz Vranjske Banje. Rasad je proizveden u kontejnerima od stiropora, a kod krastavca u plastičnim saksijama. Svi supstrati mešani sa zeoplantom ostvarili su veću visinu biljke i formirali su veći broj stalnih listova. Ostvarili su veću masu korena, stabla i lista. Biljke su ranije ušle u fazu butonizacije i cvetanja.

 

ZAŠTITA POVRĆA

Dr Mirjana Mijatović

Tokom 2008 godine nastavljen je rad na selekciji paprike na otpornost prema ekonomski značajnim oboljenjima prouzrokovanim patogenim virusima. Ovo je kontinuirani proces u Institutu za povrtarstvo. U 2008. godini obavljena su testiranja 21 odabranih linija paprike F₆ generacije. (6) u tipu babura, (3) polubabura, (7) u tipu dugih, (5) u tipu pljosnatih. Prilikom odabiranja biljaka kod babura, akcenat je bio više na svetlim plodovima mlečno bele, svetlo žute boje, uglavnom visećim. Odabrane su i dve linije u tipu babura sa naranžđastim plodovima u fiziološkoj zrelosti. Kod pljosnatih paprika odabrana je i jedna linija sa svetlo zelenim plodovima u tehnološkoj zrelosti i tamno žutim plodovima u fiziološkoj. Testiranje je obavljeno standardnom metodom izolatom (M-5) virusa mozaika duvana, u fenofazi kotiledonih listića. Nakon očitavanja reakcije testiranih linija za dalji rad odabrane su linije koje su ispoljile visok stepen otpornosti. Od ovih linija odbrano je po 20 biljaka koje su ispoljile otpornost prema ovom virusu, a potom po 10 otpornih biljaka koje su presađene i kod kojih je rađen inbriding. U fenofazi tehnološke zrelosti plodova vršeno je odabiranje biljaka na osnovu agrobotaničkih i morfoloških osobina ploda i biljaka, za dalji rad na selekciji na otpornost. Na osnovu morfoloških i agrobotaničkih osobina biljaka i ploda (visina biljke, izgled lista, grananja, težine, oblika, veličine i boje ploda) za dalji rad odnosno F₇ generaciju odabrane su 19 linije: (5) u tipu babura, (3) polubabura, (6) u tipu dugih, (5) u tipu pljosnatih. Prilikom odabiranja biljaka kod babura, akcenat je bio više na svetlim plodovima mlečno bele, svetlo žute boje, uglavnom visećim. Kod paprika dugih plodova odabrane su biljke sa svetlo žutim i svetlo zelenim dugim plodovima u tipu Duge bele i Župske rane. Kod odabranih biljaka urađeni su inbridinzi i od ovih plodova u fenofazi fiziološke zrelosti izvađeno je seme za dalji rad na selekciji na otpornost prema ovom virusu.

Pored selekcije paprike na otpornost prema virusu mozaika duvana, uporedo se radi i selekcija paprike na otpornost prema virusu mozaika krastavca. Tokom ove godine ispitana je reakcija biljaka 8 linija paprike na otpornost prema virusu mozaika krastavca (CMV). Testiranja su obavljena mehaničkim inokulacijama izolatom CMV- 6 u fenofazi 4-6 listova. Ocena otpornosti vršena je na osnovu ispoljenih simptoma 45 dana po inokulaciji. U zavisnosi od testiranih linija broj otpornih biljaka iznosio je od 85-95%. Sve testirane linije ispoljile su dobre agrobotaničke osobine (težina, veličina, boja, ukus ploda). Takođe neke linije ispoljile su zadovoljavajuće agrobotaničke osobine ( dužinu, težinu, boju i ukus ploda). Za dalji rad odabrane su sve testirane linije, koje će tokom 2009 godine biti testirane u ogledu na polju u uslovima spontanih infekcija vašima.

Već nekoliko godina unazad pored testiranja selekcionog materijala u uslovima veštačkih infekcija obavlja se testiranje i u uslovima spontanih infekcija. Za ispitivanje odabranih linija koje su ispoljile otpornost u uslovima veštačkih infekcija prema virusu mozaika duvana, virusu mozaika krastavca, i kompleksnim infekcijama, a u cilju ispitivanja morfoloških, agrobotaničkih i proizvodnih osobina, postavljen je ogled na oglednom polju Instituta za povrtarstvo u dva ponavljanja po 60 biljaka od svake linije. Biljke su rasađene 3 juna na  pripremljenom zemljištu koje je tretirano preparatom Gamit-4 u dozi 0,5l /ha uz obaveznu inkorporaciju. Za ispitivanje je odabrano 110 linija F₆ generacije selekcionisane na otpornost prema TMV i 8 linija selekcionisanih prema CMV, i 12 linija selekcionisanih prema kompleksnim infekcijama. Pored otpornosti kod ovih linija praćena je ranostasnost, izgled biljke, oblik i veličina ploda, boja ploda, težina, broj plodova po biljci i drugi parametri. Takođe posađene su bijlke 18 linija dobijenih iz populacija paprika  koje su prikupljene iz različitih mesta u Srbiji. Kod ovih linija u predhodne dve godine rađeni su inbridinzi tako da su se dobile čiste linije.

Obzirom da je godina bila izrazito topla i sušna kao i veliki napad vašiju onemogućili su da se sagledaju pravi rezultati testiranih linija na polju. Ocena testiranih linija vršena je dva puta, međutim zbog deformisanosti ploda, izazvanih uglavnom virusom mozaika krastavca, kao i žutog i zelenog venjenja paprike nismo bili u mogućnosti da se da prava ocena, za sve testirane linije. Dobri rezultati dobijeni su samo kod linija nosioca gena otpornosti prema CMV. Za dalja testiranja prikupljeno je seme samo sa biljaka koje su bile „zdrave“ bez simtoma oboljenja i imale karakteristične plodove za testiranu liniju.

Tokom ove godine vršeno je umnožavanje semena sorte paprike Virđžina i tri linije paprike kod kojih je postignut visok stepen homozigotnosti, kako na otpornost tako i na agronomska svojstva. Umnožavanje linija je obavljeno u uslovima malih staklara. Tokom ove godine umoženo je seme paprike linije L-M-2003 selekcionisane na otpornost prema TMV, koje se nalazi u petoj  godini ispitivanja i linije L-30-M i L-23/4 kod koje je završena selekcija na otpornost prema ovom virusu.

Linija L—M-2003 biljke su čvrstog stabla, razgranate su, prosečne visine 73 cm. Plodovi su u tipu babure, viseći, svetlo žute boje u tehnološkoj, a naranđžasti u fiziološkoj zrelosti. Prosečna težina ploda je 145 g, dužina 8,6 cm, širina 7,8cm i perikat debljine 0,60cm.  Prosečan broj plodova po biljci je od 8-10. Ranostasna je i tolerantna prema CMV. Pogodna je za plasteničku i proizvodnju na otvorenom polju.Vrlo perspektivna linija.

Linija L-30-M- nastala je ukrštanjem linije LM-24/1 nosioca otpornosti prema virusu mozaika duvana i sorte paprike Moravice. Biljke su čvrstog stabla, razgranate su, prosečne visine 86 cm. Plodovi su u tipu dugih paprika, viseći mlečno žute boje u tehnološkoj, a crvene u fiziološkoj zrelosti. Glatki su i krupniji od Moravice. Prosečna težina ploda je 173 g, dužina 18,9 cm, širina 6,7cm i perikarp debljine 0,60cm. Ima dobru aromu. Prosečan broj plodova po biljci je od 6-8. Ranostasna je. Pogodna je za plasteničku i proizvodnju na otvorenom polju.

Linija L-23/4 biljke su čvrstog stabla, razgranate su, prosečne visine 73 cm. Plodovi su u tipu babure, viseći, mlečno žute boje u tehnološkoj, a crvene u fiziološkoj zrelosti.Nastala ukrštanjem sorata Danice i Krivopetlje. Prosečna težina ploda je 142 g, dužina 8,7 cm, širina 7,8 cm i perikarp debljine 0,60 cm. Lako se odvajaju pri berbi. Prosečan broj plodova po biljci je od 8-10. Ranostasnija je od Danice za 6-8 dana. Pogodna je za plasteničku i proizvodnju na otvorenom polju.

U okviru teme zaštita povrća od bolesti i štetočina i korova  tokom  ove godine ispitana je mogućnost primene nekih preparata za desikaciju u usevu cvekle i njihov uticaj na prinos i klijavost. U cilju mehanizovanog skidanja semena cvekle ispitan je uticaj preparata Reglon forte i Basta.

 Ogled je izveden tokom 2008. godine na proizvodnoj parceli Instituta za povrtarstvo u Smederevskoj Palanci. Ogled je postavljen po slučajnom blok sistemu u četiri ponavljanja  Ispitivanja su obavljena na sorti cvekle Palanačka crvena. Veličina ogledne parcele iznosila je 30m². Tretiranje je obavljeno u fiziološkoj fazi cvekle 6 avgusta pred samu žetvu. Skidanje useva obavljeno je 6 dana posle tretiranja ručno. Posle 5 dana izmereni su prinosi naturalnog semena i urađena je dorada. Klijavost cvekle ispitana je 15 decembra. U radu su prikazani rezultati, ispitivanja efikasnosti preparata Reglon forte u dozi 4l/ha, Reglon forte u dozi 3l/ha, Reglon forte u dozi 2l/ha, Basta u dozi 3l/ha, Basta u dozi 2l/ha. Na osnovu rezultata utvrđeno je  da je najbolji prinos ostvaren u tretmanu sa Reglon forte u dozi 3 l/ha, a najmanji kod kontrole. Procenat otpatka kod dorade iznosio je od 50% kod tretmana Reglon forte u dozi 2l/ha do 78% kod tretmana sa Bastom u dozi 2 l/ha.  Klijavost semena najbolja je bila kod tretmana Reglon forte u dozi 3 l/ha i iznosila je 93%. Kod tretmana  Reglon forte u dozi 4l/ha  klijavost je iznosila 84% a u kontrolnoj parceli 82%. Na osnovu dobijenih rezultata možemo zaključiti da se preparat Reglon forte može koristiti za  desikaciju u usevu cvekle u dozi 3 l/ha. Treba odrediti vreme primene da bi se smanjio procenat otpatka i vreme skidanja useva nakon obavljene desikacije. Po mom mišljenju treba sačekati da seme cvekle zazri u većem procentu nego što je 25% po našem mišljenju. Skidanje useva treba obaviti 3 dana nakon tretiranja. Reglon forte u dozi od 4l/ha dao je dobre rezultate prinosa i manji procenat odpatka ali znatno lošiju klijavost u odnosu na tretman Reglon forte u dozi 3l/ha. Kod ovog tretmana zapaženo je i znatno opadanje semena.

UČEŠĆE ISTRAĆIVAČA U NAUČNO-ISTRAŽIVAČKIM PROJEKTIMA

 

 

PROJEKAT  TR 20072: „Istraživanja povrtarskih vrsta u cilju poboljšanja

                                            biološke i zdravstvene vrednosti svežeg povrća i

                  njegovih prerađevina povećanjem sadržaja biovalidnih

                                            antioksidanata“

 

Period realizacije:                            01.04.2008. – 31.03.2011.

 

NIO realizatori: Institut za povrtarstvo d.o.o. u Smederevskoj Palanci

                                    Poljoprivredni fakultet u Zemunu

                                    Institut za proučavanje lekovitog bilja „Josif Pančić“

                                    u Beogradu

 

Broj istraživač meseci

u 1. godini istraživanja (01.04.2008. – 31.03.2009.):      166

 

Rukovodilac:           Dr Živoslav Marković

 

Istraživači:                 Mr Jelana Damjanović

                                    Dr Milan Damjanović

                                    Mladen Đorđević, dipl. inž. (do 30.09.2008.) 

                                    Dr Radiša Đorđević

                                    Prof. dr Tomislav Živanović

                                    Dr Jasmina Zdravković

                                    Dr Milan Zdravković

                                    Dr Bogoljub Zečević

                                    Mr Živomir Miladinović (do 31.10.2008.)

                                    Dr Mirjana Mijatović

                                    Mr  Nenad Pavlović

                                    Prof. dr Slaven Prodanović

                                    Mr Ljiljana Stanković

                                    Dr Goran Todorović

                                    Mr Dejan Cvikić

 

                                  

ZNAČAJ ISTRAŽIVANjA I OČEKIVANI REZULTATI

Danas je jasna činjenica da neodgovarajuća ishrana doprinosi smanjenju otpornosti čoveka i dovodi do pojave mnogih oboljenja. Jedan od bitnijih činilaca u ishrani je povrće. Još je Hipokrat, otac medicine, smatrao povrće ne samo hranom, nego i prirodnim lekom. Povrće predstavlja osnovni i nezamenljiv izvor materija, koje su neophodne u racionalnoj ishrani čoveka. Mnoga istraživanja potvrdila su značaj optimalnog korišćenja povrća u ishrani, u količini od oko 400 grama dnevno i to, pre svega, u svežem stanju. Zato povrće mora biti kvalitetno, bez ostataka štetnih pesticida, teških metala, radionukleida i drugih zagađivača.

Značaj povrću u ishrani daju hranljive i biološki aktivne (zaštitne) materije. Poseban značaj imaju dijetetičke komponente povrća, gde su najznačajniji sadržaj beta karotena (provitamin A), likopina, vitamina C, grupa B vitamina, mineralne materije, dijetetna vlakna i tzv, sekundane materije, koje nekim vrstama povrća daju lekovita svojstva.

Poseban značaj imaju antioksidanti - jedinjenja koja smanjuju rizik od malignih oboljenja, oboljenja krvnih sudova, srca i dr., zbog čega povrće dobija značaj kao lek. U okviru toga značaj imaju "sekundarne materije", odnosno bioaktivne materije, antimikrobne i čistačke (saponin, fitostearini, flavonoidi, senf ulje, terpen derivati), koje se kod biljaka javljaju kao materije odbrane. Poznato je da materije koje povrće sadrži u značajnoj količini kao što su askorbinska kiselina, alfa tokoferol, cistein, tanin inaktiviraju nitrozamine ili nitrozamide u namirnicama i organizmu te imaju antikancerogeno dejstvo. Pored toga antikancerogeni efekat imaju i aromatični izocijanati, fenolski antioksidanti, pojedini indoli, kumarin, flavoni, retinoidi, beta karoten, betalain.

Danas su poznate alternativne terapije (ishrana svežim povrćem i voćem) u lečenju nekih malignih oboljenja. Privlačnost povrću daje spoljni izgled, oblik i boja koja je rezultat sadržaja hlorofila, karotenoida, antocijana, flavonoida. Ukus i miris zavisi od spektra aromatičnih materija i konzistencije povrća. Samo u kontrolisanoj proizvodnji povrće ima svoj prirodni miris i ukus, uz smanjenje sadržaja nitrata i štetnih ostataka pesticida i teških metala. Još važniji posredni efekat gajenje ovog sortimenata je efekat na ljudsko zdravlje, jer antioksidanti, različiti u različitim kulturama, imaju svoja specifična antikancerogena svojstva što je nemerljivlja dobit (Evropska unija potencira projete Food for life – hrana za život).

Istraživanja na ovom projektu treba da nam pomognu  da definišemo i izdvojimo u sadašnjem sortimentu genotipove koji imaju povišen sadržaj antioksidanata. Variranja u postojećem sortimentu kod iste povrtarske vrste se kreću od 10% u sadržaju nekih minerala, pa do preko 10 puta (1 000%) naprimer u sadržaju likopena kod paradajza (koji preventivno deluje na kancerognezu prostate, koronarnih bolesti i zaštitu kože od sunca sinergističkim efektom sa olioresinom – fosfolipidnim komlpeksom).

Pošto u komercijanoj proizvodnji povrća na tržištu dominira veliki broj sorti i hibrida koji su prihvaćeni od strane proizvođače zbog visokog i stabilnog prinosa, a od strane potrošače zbog privlačnog izgleda, a koje prema nekim preliminarnim istraživanjima imaju znatno nižu biološku i zdravstveni vredost zbog nižeg sadržaja antioksidanta, treba da definišemo realno njihovu biološku i zdravstvenu vrednost.

Preliminarna istraživanja pokazuju da mnoge stare sorte i populacije imaju značajno veći sadržaj antioksidanata, ali nisu prisutne na tržištu. Cilj u prvoj godini je da ih indetifikujemo.

Po podacima Ministarstva za poljoprivredu (sajt Ministarstva 3/11/2007) proizvodi iz organske proizvodnje imaju kod voća i povrća 40% više antioksidanata i minerala od iz konvencionalnog uzgaja. Cilj nam je da utvrdimo uticaj biopesticida  i mineralnih đubriva na sadržaj antioksidanata.

Planiran je veći broj rezultata neposrednih rezultata  za sve tri godine istraživanja.

Rezultati istraživanja saopšteni na domaćim i inostranim naučnim skupovima ili objavljeni u naučnim publikacijama biće publikovani u Zbornicima radova ili objavljivljeni u celosti u međunarodnim i domaćim naučnim časopisima.

Nove linije, sorte, hibridi ili populacije povrtarskog bilja sa povećanim sadržajem antioksidanata biće preko Odelenja za priznavanje i zaštitu sorti poljoprivrednog bilja Ministarstva poljoprivrede, šumarstva i vodoprirede, prijavljeni za priznavanje.

Tehnološka i druga rešenja bi trebalo zaštiti kao patente.

 

STANjE ISTRAŽIVANjA

U prvoj godini istraživanja su započeta 1. aprila 2008. , a biće završena 31. marta 2009. (istraživačka godina se ne poklapa sa kalendarskom godinom). Istraživanja se odvijaju u dve faze.

Prva faza je: Izbor sorti, hibrida i starih populacija povrtarskog bilja, njihova preliminarna evaluacija i testiranje na sadržaj antiosidanata. Ova faza ima četiri aktivnosti (zadataka). Aktivnosti se odnose na ispitivanje sortimenta, njegovu primarnu evaluaciju i testiranje na sadržaj antioksidanata:

-          kod paprike i paradajza,

-          mahunastog i lisnatog povrća,

-          korenastog i lukovičastog povrća i

-          malo gajenog i egzotičnog povrća.

Druga faza je: Uticaj bio pesticida i mineralnih đubriva na sadržaj antioksidanata u povrću gajenom na otvorenom polju i zaštićenom prostoru sa četiri aktivnosti. Aktivnosti se odnose na:

-          uticaj bio pesticida na sadržaj antioksidanata kod povrća gajenog na otvorenom polju,

-          uticaj bio pesticida na sadržaj antioksidanata kod povrća gajenog u zaštićenom prostoru,

-          uticaj mineralnih đubriva na sadržaj antioksidanata kod povrća gajenog na otvorenom polju i

-          uticaj mineralnih đubriva na sadržaj antioksidanata kod povrća gajenog u zaštićenom prostoru.

 

Najveći deo planiranih aktivnosti na istraživanjima je ostvaren i u toku je obrada podataka, tumačenje rezultata i donošenje zaključaka, kao i priprema za istraživanja u drugoj istraživačkoj godini.

 

 

PROJEKAT O SARADNJI SA MINISTARSTVOM ZA POLJOPRIVREDU, ODELJENJE ZA OČUVANJE BILJNIH I ŽIVOTINJSKIH GENETIČKIH RESURSA

 

Naziv: Očuvanje i održivo korišćenje biljnih genetičkih resursa za hranu u poljoprivredi

Trajanje: 2 godine

 

U 2008 godini podnešen je zahtev i potpisan ugovor o dobajanu podsticajnih sredstava o očuvanju i održivom korišćenju biljnih i genetičkih resursa za hranu u poljoprivredi.

Glavni cilj projekta je očuvanje i održavanje genetičkih resursa povrtarskih biljaka. Prvenstveno populacija i srodnika pojedinih vrsta koji nemaju komercijalni značaj a vrlo su bitni sa aspekta preživljavanja stresnih faktora i ukupnog biodiverziteta. Zahtevi savremene komercijalne proizvodnje povrtarskih biljaka doveli su do jako velike erozije genetičke divergentnosti i smanjenja sveukupnog biodiverziteta. Veliki broj populacija koje su nekada predstavljale okosnicu povrtarske proizvodnje u potpunosti su povučene i nestale sa proizvodnih površina. Stoga, Institut za povrtarstvo je tokom 2008 godine započeo program umnožavanja kupusa, pasulja, tikava i kolekcije bamije, umnožavanje će biti nastavljeno i tokom 2009 godine. Institut za povrtarsvo poseduje izuzetno veliku genetičku raznolikost pomenutih kolekcija povrtarskih vrsta. Rad na izvršenju predviđenih aktivnosti je započeo sa revizijom nabrojanih povrtarskih kolekcija i početkom umnožavanja koje će biti nastavljeno i tokom iduce vegetacione sezone. Nakon završetka iduće vegetacione sezone imacemo jasnu sliku o uspešnosti realizacije ovog projekta i tačnog broja umnoženih i očuvanih retkih populacija povrtarskog bilja.

Angažovani istraživači na ovom projektu su:

Mr Nenad Pavlović, rukovodilac projekta

Dr Milan Zdravković,

Dr Radiša Đorđević 

Mr Ljiljana Stanković (izvršilac dr Jasmina Zdravković)

 PUBLIKACIJE

 

IZVODI NAUČNIH I STRUČNIH RADOVA

 

 

P U B L I K A C I J E

 

1. Cvikić Dejan, Zečević Bogoljub, Nenad Pavlović, Milan Zdravković, Katarina Zarubica, Danijela Stojanović:  Smederevka – nova sorta paprike (Capsicum annuum L.) Instituta za povrtarstvo. Zbornik apstrakta: Petog naučno-stručnog simpozijuma iz selekcije i semenarstva društva selekcionera i semenara Srbije, Vrnjačka Banja 25-28, Maj 2008, str.91

Površine na kojima se gaji, različiti načini proizvodnje (tradicionalni i savremeni) i potrošnje (svežem ili prerađenom), čine da paprika zauzima jedno od vodećih mesta u oblasti povrtarstva. U našoj zemlji postoji veliki broj sortata i domaćih populacije paprike koje se gaje na proizvodnim površinama, ali mali je broj genotipova čiji su plodovi prvenstveno namenjeni za kišeljenje (tzv. turšijare). Cilj našega rada je bio da se selekcijom stvori nova sorta tipične turšijare, čiji će plodovi biti namenjeni za kišeljenje. Obzirom na same karakteristike ploda, kao i na specifičnu građu i debljinu perikarpa, stvorena je Smederevka-nova sorta Instituta za povrtarstvo u Smederevskoj Palanci. Sorta je priznata 2007.godine pod imenom „Smederevka“ od strane Ministarstva za poljoprivredu, Odeljenja za priznavanje novih sorata poljoprivrednog bilja.

 

1. Cvikic Dejan, Nenad Pavlovic, Milan Zdravkovic, Slaven Prodanovic: RAPD marker related to longated fruit shape in pepper (Capsicum annuum L.). Book of abstracts IV Balkan symposium on vegetables and potatoes, 9-12 September 2008, Plovdiv, Bugarska, p.53

Breeders develop pepper lines with different fruit shapes according to demands of market. It will be useful to develop an efficient tool for identification of fruit shape in pepper seedling. This could shorten a selection period from crossing to obtaining F₆ pure lines. We identified RAPD marker OPB-05-3 closely related with elongated fruit shape type in pepper. Experiments were carried out after crosses between two mother lines with semi-elongated fruit shape and two pollen donor cultivars, Palanacka babura and Palanacka kapija with elongated and bell fruit shape, respectively. 20 primers with 9 - 12 bases were designed for RAPD, according to available sequence from NCBI database. Only primer OPB-05 with sequence TGCGCCCTTC amplified the similar band in cv. Palanacka kapija and all its F₁ hybrids. PCR product was reproducible, but the marker was always a weak band. Primer sequence and PCR conditions will be improve in the next period.

 

1. 3.        Mijatović M., Ivanović M., Zdravković J., Marković Ž., Zečević B. (2008): Resistance of tomato varieties and hybrids to Verticillium dahliae and Fusarium oyisporum f. sp. licopersici.  Acta Horticulturae,  789,137-140

U cilju utvrđivanja otpornosti, odnosno osetljivosti  paradajza prema Verticillium dahliae i Fusarium oxysporum f. sp. lycopersici ispitivano je pet komercijalnih hibrida (Luna F1, Marko F1, Nada F1, Zlatni jubilej F1 i Balkan F1) i četiri linije  paradajza (S-31, D-150, P-2/02 i P-3/02).Rezultati su pokazali da su visok stepen otpornosti  prema Verticillium dahliae ispoljile linije P-2/02, P-3/02 i hibrid Marko F1, dok su osetljivost ispoljil Zlatni jubilej F1 i Balkan F1. Prema  oba izolata Fusarium oxysporum f. sp. lycopersici,  svi ispitivani genotipovi ispoljili su manju ili veću osetljivost.

 

1. Katis N., Sains P., Eythimiou C., Mijatović M.,  Kuzmanović. S., Ivanović M., Tosić M. (2007): Virus diseases of pepper in Serbia. Journal of Phytopathology (in press).

Viroze paprike, kojih ima više od 45, svrstavaju se u ekonomski najznačajnije bolesti ovog useva. U Srbiji značajne ekonomske štete na paprici (na prinosu  i kvalitetu plodova) prouzrokuju: Cucumber mosaic virus (CMV), Tobacco mosaic virus (TMV), Tomato mosaic virus (ToMV), PotatoY virus (PVY) i Tomato spotted vilt virus (TSWV). Pored njih, virozna oboljenja paprike prouzrokuje Alfalfa mosaic virus (AMV), Potato X virus (PVX), Pepper mild mottle virus (PMMV) i Pepper mottle virus (PeMV), kao i „stolbur“, ali u znatno manjem procentu. Identifikacija uzoraka obavljena je najsavremenijim metodama PCR. Na osnovu dobijenih rezultata utvrđen je procenat zastupljenosti navedenih virusa u  više lokaliteta u Srbiji.   

 

1. Mijatovic M., Pavlović N., Zdravković M., Zdravković J., Stanković Lj. (2008): Efficiency of biological preparation AQ-10(Ampelomyces quisqualis) in controlling Powdery mildew in Cucurbitaceae. The Book of Abstracts of the IV Balkan Symposium on Vegetables and Potato, 9-12 September, Plovdiv, Bulgaria, 130.

Powdery mildew caused by Erysiphe cichoracearum mostly strikes the cucumber grown in the open, within the Cucurbitaceae family. It also strikes squash and pumpkin significantly, while its appearance on melon and watermelon is not significant. Growing the resistant varieties would be the best solution, but in the lack of these varieties, the best protection are numerous fungicides, for controlling these parasites. Countries with intensive vegetable production apply biological preparation especially in greenhouses. This is partially caused by advantages of these preparations regarding the ecology and healthy food. The usage of biological preparations in our country is very low. The aim of our research was to examin the efficiency of preparation AQ-10 (Ampelomyces quisqualis)  in controlling powdery mildew in pumpkin and melon grown in the open field. The trail was set during May 2007 at the open field at the Institute for Vegetable Crops in Smederevska Palanka on squash Beogradska, pumpkin Sedef and melon Ananas with four replicas. The efficiency of preparation AQ-10 (0,005%) + oil, AQ-10(0,005%) + ThiovitWG80.(0,3%) + oil has been researched. Plants have been treated preventively. The preparation Rubigan (0,03%) was a standard, while non treated plants were the control. There have been five treatments. The first treatment has been performed on June 3^rd, and next treatments on every seventh day. The efficiency of AQ-10 (0,007%) applied after the appearance of the first symptoms, has also been researched. The efficiency of the researched preparation has been evaluated 10^th day after the last treatment, by random picking of 100 leaves from every replica. The intensity of disease has been counted according to Towsend-Heuberger formula and the efficiency according to Abott and the data has been processed by using the analysis of variance. The efficiency of the researched preparation has been evaluated according to the intensity of infection. The results showed that the preparation AQ -10(0,005%) was efficient for all the researched crops. Preparation AQ -10, applied in concentration 0,007%, after the appearance of the first symptoms, was efficient but less than applied preventively.

 

1. Milka D. Brdar, Marija M. Kraljević-Balalić, Borislav Đ. Kobiljski (2008): The parameters of grain filling and yield components in common wheat (Triticum aestivum L.) and durum wheat (Triticum turgidum L. var. durum). Central European Journal of Biology, Vol. 3, No. 1, 75-82.

Cilj rada je bilo poređenje krivih nalivanja zrna hlebne i durum pšenice, kao i istraživanje veza parametara nalivanja zrna, komponenti prinosa i prinosa. Najznačajnije varijable po kojima su se razlikovale krive nalivanja zrna su bile masa suvog zrelog zrna za genotipove hlebne pšenice i intenzitet nalivanja zrna za genotipove durum pšenice, međutim, u svim slučajevima su setovi značajnih varijabli prošireni do dva ili sva tri parametra. Nadalje, kod obe grupe genotipova je u jednoj od tri godine u kojima je vršeno istraživanje dužina nalivanja zrna najznačajniji parametar u setu. Ovo upućuje na zaključak da je akumulacija suve materije pod značajnim uticajem uslova sredine, kao i da intenzitet i dužina nalivanja zrna zajednički utiču na masu suvog zrelog zrna. Srednje rani genotipovi bi mogli biti dobra polazna osnova za oplemenjivanje u pravcu povećane mase zrna i prinosa pšenice. Ranijim cvetanjem je omogućeno postepeno nalivanje zrna, kao i izbegavanje tempreraturnog i sušnog stresa na kraju vegetacije.

 

1. Milka Brdar, Ivana Maksimović, Borislav Kobiljski, Marija Kraljević-Balalić (2008): Yield components in wheat exposed to high concentrations of soil boron. International Conference “Conventional and Molecular Breeding of Field and Vegetable Crops”, 24-27 November 2008, Novi Sad, Serbia, Conference Proceedings 252-255.

Ogled je izveden u cilju ispitivanja uticaja suviška bora na komponente prinosa (masu zrna, broj zrna/klasu I broj klasova/m²) I prinos pšenice. U dvogodišnjem poljskom ogledu je ispitano deset sorti lokalnog porekla. Sorte su odabrane na osnovu tolerancije na bor procenjene u laboratorijskim uslovima. Ogled je podrazumevao kontrolu tri tretmana bornom kiselinom. Među ispitivanim genotipovima su uočene značajne razlike u pogledu tolerancije na suvišak bora. Prinos se na tretmanima borne kiseline kretao u opsegu od -11,7 do 4,6% u odnosu na kontrolu I bio je u pozitivnoj korelaciji sa brojem klasova/m². Negativan efekat suviška bora se u najvećoj meri odrazio na broj zrna/klasu, gde je zabeležena prosečna redukcija od 8,2%. Od deset ispitivanih sorti, kod šest je zabeležena bolja tolerancija na bor u poljskim uslovima u odnosu na laboratorijske.

 

1. Brdar D. Milka, Kraljević-Balalić M. Marija, Kobiljski Đ. Borislav (2008): Grain filling parameters in high-yielding NS wheat cultivars. Zbornik Matice srpske za prirodne nauke No. 114, 53-58.

Prinos pšenice zavisi od mase zrna, koja je rezultat dužine i intenziteta nalivanja zrna. Cilj rada je bio ispitivanje veza između mase zrna i intenziteta i dužine nalivanja zrna kod pet visokoprinosnih NS sorti pšenice. Stepwise multivarijaciona analiza nelinearnom regresijom procenjenih parametara nalivanja zrna je upotrebljena da se ispitaju razlike među sortama u pogledu nalivanja zrna. U trogodišnjem proseku je najveću masu zrna imala sorta Renesansa dok su najlakša zrna izmerena kod sorte Evropa 90. Stepwise multivarijaciona analiza je pokazala da su sva tri nelinearnom regresijom procenjena parametra (masa zrna, intenzitet I dužina nalivanja zrna) jednako značajna za karakterizaciju krivih nalivanja zrna proučavanih sorti, mada je redosled značajnosti varirao u različitim godinama. Ovome su verovatno uzrok različiti uslovi sredine kojima su proučavane sorte bile izložene tokom tri godine eksperimenta.

 

1. Brdar Milka, Maksimović Ivana, Kobiljski Borislav, Zeremski- Škorić Tijana, Kraljević-Balalić Marija (2008): Tolerance of wheat seedlings to excess boron. Genetika Vol. 40, No. 1., 75-81.

Mikroelement bor može imati toksično dejstvo na više biljke ukoliko se u spoljašnjoj sredini nađe u visokoj koncentraciji. Cilj rada je bilo ispitivanje tolerancije na bor kod klijanaca 12 genotipova pšenice (Triticum aestivum L.) tretiranih bornom kiselinom. Selekcioni kriterijum je bila redukcija rasta korena u prisustvu bora, koja je varirala između 15,2 (Apache) i 46,3% (Renan). Nije zabeležena korelacija između dužine korenovog sistema na kontroli i redukcije rasta korena na tretmanima. Sadržaj bora i masa suvih klijanaca su varirali u širokim intervalima u svim grupama, i na kontroli i na tretmanima, čemu su verovatno uzrok različiti mehanizmi tolerancije na bor. Kod genotipova Apache, Trakija i Bezostaja 1 je redukcija rasta korena bila manja od 20% i oni bi se mogli smatrati tolerantnim na bor. Renan, Fundulea 4, Magdalena, Pergamino Gaboto i Donjecka 48 su svrstani u grupu osetljivih genotipova. Redukcija rasta korena je u ovoj grupi iznosila preko 30%. Sorte Norin 10/Brevor 14, Radika, Žitarka i Mironovska 808 su bile srednje tolerantne na visoke koncentracije bora.

 

1. Brdar Milka, Ivana Maksimović, Marija Kraljević-Balalić, Borislav Kobiljski (2008): Boron tolerance in twelve NS wheat cultivars. Acta Agriculturae Serbica Vol. XIII, No. 25, 17-23.

Mikroelement bor može imati toksično dejstvo na više biljke ukoliko se u spoljašnjoj sredini nađe u visokoj koncentraciji. Cilj rada je bilo ispitivanje tolerancije na bor kod klijanaca 12 genotipova pšenice (Triticum aestivum L.) tretiranih bornom kiselinom. Selekcioni kriterijum je bila redukcija rasta korena u prisustvu bora, koja je varirala između 15,2 (Apache) i 46,3% (Renan). Nije zabeležena korelacija između dužine korenovog sistema na kontroli i redukcije rasta korena na tretmanima. Sadržaj bora i masa suvih klijanaca su varirali u širokim intervalima u svim grupama, i na kontroli i na tretmanima, čemu su verovatno uzrok različiti mehanizmi tolerancije na bor. Kod genotipova Apache, Trakija i Bezostaja 1 je redukcija rasta korena bila manja od 20% i oni bi se mogli smatrati tolerantnim na bor. Renan, Fundulea 4, Magdalena, Pergamino Gaboto i Donjecka 48 su svrstani u grupu osetljivih genotipova. Redukcija rasta korena je u ovoj grupi iznosila preko 30%. Sorte Norin 10/Brevor 14, Radika, Žitarka i Mironovska 808 su bile srednje tolerantne na visoke koncentracije bora.

 

1. Brdar Milka, Maksimović Ivana, Kobiljski B., Kraljević-Balalić Marija (2008): Tolerancija klijanaca pšenice na bor. XVII Simpozijum Društva za fiziologiju biljaka SCG, 4-7. jun 2007., Banja “Junaković“, Apatin, Program i izvodi saopštenja str. 119.

Kada se nalazi u visokoj koncentraciji mikroelement bor postaje toksičan za biljke. Ispitan je stepen tolerancije prema suvišku bora kod 12 genotipova pšenice (Triticum aestivum L.) tretiranih bornom kiselinom u stadijumu klijanaca. Selekcioni kriterijum je bila redukcija rasta korena u prisistvu bora, koja je varirala od 15,2 (Apache) do 46,3% (Renan). Utvrđena je pozitivna korelacija dužine korenovog sistema i mase suvih klijanaca. Sadržaj bora u klijancima nije bio u značajnoj korelaciji sa dužinom korena i masom suvih klijanaca, što upućuje na različite mehanizme tolerancije na bor. Kao tolerantni su izdvojeni genotipovi Apache, Trakija i Bezostaja 1, kod kojih je redukcija rasta korena pod uticajem bora bila manja od 20%.

 

1. Brdar Milka, Kraljević-Balalić Marija, Maksimović Ivana, Kobiljski Borislav: Tolerancija NS linija pšenice na bor u poljskim uslovima. Zbornik sažetaka XIII-og naučno-stručnog savjetovanja agronoma Republike Srpske, Pravci razvoja poljoprivrede Republike Srpske, 11-13. mart 2008., Teslić, str. 69.

Previsoke koncentracije mikroelementa B u zemljištu mogu uzrokovati gubitke prinosa pšenice. U radu je analiziran prinos 10 perspektivnih NS linija pšenice (Triticum aestivum L.), koje su u dvogodišnjem periodu u poljskim uslovima tretirane bornom kiselinom u svrhu utvrđivanja tolerancije na B. Konstatovana je značajna varijabilnost ispitivanog svojstva. Najmanja redukcija prinosa na tretmanu u odnosu na kontrolu zabeležena je za liniju NS 252/02 (1,2 %), a najveća za NS 3-4027 (19,7%). Pored NS 252/02, tolerantnim na B u poljskim uslovima se mogu smatrati i linije NS 100/01 i NS 73/02, kod kojih je redukcija prinosa na tretmanu iznosila manje od 5%. Stepen tolerancije na B u poljskim uslovima uglavnom odgovara stepenu tolerancije utvrđenom u laboratorijskim uslovima, osim za NS 100/01, koja je u laboratorijskim uslovima srednje osetljiva na B.

 

1. Brdar Milka, Maksimović Ivana, Zeremski-Škorić Tijana, Kraljević-Balalić Marija, Kobiljski Borislav (2008): Uticaj suviška B na usvajanje kalcijuma i kalijuma kod pšenice. Zbornik abstrakata Petog naučno-stručnog simpozijuma iz selekcije i semenarstva Društva selekcionara i semenara Republike Srbije, 25-28. 05. 2008., hotel “Breza“, Vrnjačka Banja, str. 119.

U koncentraciji višoj od optimalne mikroelement bor može uzrokovati značajne gubitke prinosa pšenice. Jedan od nepovoljnih efekata bora na pšenicu je redukcija rasta korena. Naklijavanjem na filter papiru navlaženom rastvorima H₃BO₃ koncentracija 0, 50, 100 i 150 mg/l ispitan je stepen redukcije rasta korena kod 12 sorti pšenice poreklom iz Instituta za ratarstvo i povrtarstvo u Novom Sadu. Utvrđena je značajna varijabilnost ispitivanih sorti u pogledu redukcije rasta korena u prisustvu suviška bora. Hijerarhijskom klaster analizom je izvršeno grupisanje genotipova na osnovu fenotipske sličnosti za dato svojstvo i uočene su dve fenotipske grupe. Sorte Nevesinjka, Rapsodija, Milijana, Helena i Sonata su ispoljile tolerantnost na suvišak bora, dok je korenov sistem sorti Košuta, Partizanka, Simonida, Kantata, Sofija, Balerina i Pesma osetljiv na visoke koncentracije ovog elementa.

 

1. Marković Ž., Zdravković J., Zečević B., Mijatović M., Radošević Ž. (2008): Jasmin crveni – new variety of cherry tomato. Book of abstracts IV Balkan symposium on vegetables and potatoes, 9-12 september 2008, Plovdiv Bugarska, p. 39

The scientific name is of cherry tomato is Lycopersicon esculentum var. cerasiforme. Cherry tomatoes are generally considered to be similar but not identical to the wild precursor of the domestic tomato. The fruits are small of cherry type, of exceptionally sweet taste. They are often sweeter than standard tomatoes. Ideal for use in pots and containers. A cherry tomato is a garden variety of tomato. It is marketed at a premium to ordinary tomatoes, and is popular as a snack and in salads. Today cherry tomato is a luxury food items on our tables, but also on menu offering of exclusive restaurants.

Jasmin crveni is new variety of cherry tomato breeded in Centre for Vegetable Crops in Smed. Palanka. The plant is of indeterminante habit, with good amount of foliage. The cluster is complex with a great number of  fruts (30-50). Variety is of very early maturity, and with large temperature adaptability. The fruits are of intensive red coulor, small, average weight is 7-8 g., of exceptionally sweet taste. The variety is suitable for early and also very late production in plastic tunnels and outdoor production, with supports, ideal for growing in pots or conteiners on balkons. The variety has Tobacco mosaic virus (TMV) resistance.

 

1. Markovic Ž. Zdravkovic J. Damjanović M. Zdravković M and Đorđević R (2008):  New tomato hybrids with Long Shelf life. Book of apstrakts XV Eucarpia Meeting. 20-23.09.2005.Bari, Italy, Acta horticulture 789, p.137-140.

Slow ripening and long shelf life of tomato fruits are traits controlled by several ripening inhibitor genes (nor - non-ripening, nr - never ripe, rin - ripening inhibitor, alc – alcobaca). In our tomato breeding programs, the best results had the combination of rin/rin⁺ genotype. Fruits of these genotypes ripen slowly, have a shelf life of 2–3 weeks and at the same time have relatively good color, firmness and taste. The results are tomato hybrids Nada F₁ and Sampion F₁. Hybrid Nada F₁ is indeterminate, with large habitus and a good amount of foliage. Fruits are very firm, round to flattened globe, smooth, without the green shoulder and average weight is 200–220 g. Unripe fruits are dark green, while ripened fruits are deep red. This hybrid is resistant to Verticillium albo-atrum, Fusarium oxysporum f. sp. lycopersici and Meloidogyne spp. Hybrid Sampion F₁ is indeterminate, with medium habitat and a good amount of foliage. Fruits are very firm, round and smooth, without the green shoulder and ribs, and average weight is 180–200 g. Unripe fruits are light green, while ripened fruits are deep red. This hybrid is resistant to Verticillium albo-atrum, Fusarium oxysporum f. sp. lycopersici and Meloidogyne spp.

 

1. Pavlović N.,  Zdravković M., Cvikić D., Zdravkovic J. (2008): Sadržaj i varijabilnost ukupnih šećera u lukovicama crnog luka (Allium cepa L.). Zbornik apstrakta: Petog naučno-stručnog simpozijuma iz selekcije i semenarstva društva selekcionera i semenara Srbije, Vrnjačka Banja 25-28, Maj 2008, str. 41.

 

Sadržaj šećera u lukovici je jedno od najvažnijih kvalitativnih svojsrava crnog luka. Hemijski sastav lukovica varira u zavisnosti od sorte i načina proizvodnje.

Radi ispitivanja sadržaja ukupnog šećera u likovicama crnog luka, postavljen je dvogodišnji ogled u Institutu za povrtarstvo u Smederevskoj Palanci. Ogled je izveden po slučajnom blok sistemu u pet ponavljanja. Za istraživački materijal uzeto je iz kolekcije crnog luka deset sorti, različitog geografskog porekla. Utvrđene vrednosti ispitivanog svojstva su obrađene analizom varijanse dvofaktorijalnog ogleda-model 2 (Hadživuković, 1991). Komponente fenotipske varijanse, genotipski i fenotipski koeficijent varijacije i heritabilnost u širem smislu izračunate su prema Singh i Chaudhary (1976).

Obrađeni rezultati su pokazali značajnu varijabilnost ukupanog sadržaj šećera u lukovicama crnog luka u obe godine istraživanja. Ovim istraživanjiem ustanovljena je veća genotipska varijansa i koeficijent fenotipske varijacije u odnosu na ekološku varijansu i koeficijent genotipske varijacije. Navedeni rezultat ukazuje na visok udeo genetskih činilaca u nasleđivanju ispoljavanja ove osobine, što potvrđuje i visoka vrednost za heritabilnost u širem smislu (0.89 i 0.90%).

 

1. Pavlovic N., Cvikic D., Zdravkovic J., Mijatovic M. (2008): Genetic divergence and its importance for breeding onion (Allim cepa L.). Book of abstracts IV Balkan symposium on vegetables and potatoes, 9-12 September 2008, Plovdiv, Bugarska, p.53.

In order to research the genetic divergence of certain onion traits, the trial has been set up at the Institute for Vegetable Crops in Smederevska Palanka. The trial has been performed in random block system with five replicas. The research material were 10 varieties of a different geographical origin. The researched have been processed using hierarch cluster analysis.

Nine traits of onion have been analysed in this paper. Using a method of cluster analysis, a dendogram of phenotype differences of analysed traits has been constructed. The dendogram shows grouping of genotypes on different hierarchical levels, according to similarity and differences for researched traits. The results helped to avoid numerous preliminary researches and shortened the selection process, which is very important for perennial cultures such as onion.

 

1. Zdravkovic Jasmina, Markovic Z., Cvikic D., Mijatovic M., Stankovic LJ. (2008): Firmness of tomato fruits depending on trait accumulation and incorporation of ripening inhibitor gene. Book of apstrakts XV Eucarpia Meeting. 20-23.09.2005. Bari, Italy, p.49. Acta horticulture 789 p.199-204.

Akumulacijom povoljnog odnosa  osobina pojedinačno za svaku komponentu u pravcu povećanja ekspresije, može se povećati čvrstina ploda. U ovom radu razmatrani su aspekti povećanja čvrstine ploda na bazi povećanja čvrstine pokožice i debljine parikarpa. Na osnovu dialela šest roditeljskih linija (D-150, S-49, S-35, H-52, Kg-z i SP-109) i prosečnih vrednosti čvrstine generacija potomstva (P1, P2, F1, F2, BC1 i BC2), primenom aditivno dominantnog modela sa tri i šest parametara (Mather i Jinks, 1982).  procenjeni su genetički efekati. Između srednjih vrednosti roditelja i potomstava postojale su signifikantne razlike u čvrstini ploda. U nasleđivanju veliku ulogu igraju epistatični genski efekti sva tri tipa dvogenskih interakcija i utvrđena je pojava duplikatnog tipa epistaze u stabilnom obliku, koja u ovom sličaju ublažava nepovoljne efekte dominantnih gena roditelja sa mekšim plodovima.

 

1. Zdravković Jasmina, Marković Ž., Zdravković M., Mijatović M. (2008): Inkorporacija gena čvrstine ploda. Zbornik apstrakta: Petog naučno-stručnog simpozijuma iz selekcije i semenarstva društva selekcionara i semenara Srbije, Vrnjačka Banja 25-28. Maj 2008. St. 34.

Korišćenjem genotipova koji imaju rin (ripening inhibitor) gen, može se ostvariti velika čvrstina plodova i to sa aspekta čvrstine mesa. Oni svojom ekspresijom deluju na asinhronizaciju procesa sazrevanja ploda tako da ne dolazi do prezrevanja i omekšavanja. Na nasleđivanje čvrstine ploda utiču prvenstveno aditivni geni jer su utvrđeni u svim ispitivanim kombinacijama. Dominantni genski efekti javljaju se u određenom broju ukrštanja, što ukazuje na njihov značajan uticaj. U nasleđivanju veliku ulogu igraju epistatični genski efekti sva tri tipa dvogenskih interakcija i utvrđena je pojava duplikatnog tipa epistaze u stabilnom obliku, koja u ovom sličaju ublažava nepovoljne efekte dominantnih gena roditelja sa mekšim plodovima.

 

1. Zdravkovic J., Markovic Z., Zdravkovic M., Cvikic D., Pavlovic N. (2008): Genetic model of  inheritance yield of tomato (Lycoprsicon esculentum Mill.) fruits. Book of abstracts IV Balkan symposium on vegetables and potatoes, 9-12 september 2008, Plovdiv Bugarska, p.59

Nasleđivanje prinosa ispitivano je kod 12 hibrida poreklom iz dialelnog ukrštanja šest inbred linija paradajza. The inheritance mode of fruit shape in tomato was determined by the mean generation analysis (Mather and Jinks, 1982).  Kod 11 hibrida se ispoljilo signifikantno delovanje aditivnih gena; u 7 signifikantno delovanje dominantnih gena. Kod 6 kombinacija ukrštanja utvrđena je interakcija dominantni x dominatni geni, u 6 hibrida epistaza aditivni x dominantni geni; i u 4 hibrida aditivni x aditivni geni. Kao najznačajnije interakcije (najčešće se pojavljuju kod ispitivanih genotipova), mogu se izdvojiti dominantni x dominantni geni, i u okviru njih duplikatni tip epistaza. Ovaj tip interakcionog dejstva gena ima nepovoljni efekat na prinos, u procesu selekcije koja ima u cilju povećanje prinosa, jer  utiče na smanjenje ukupnog prinosa.

 

1. Zdravković J., Zdravković M., Pavlović N., Cvikić D.(2008): Oplemenjivanje sorti povrća za specifične namene. Nučno srtučni skup: Čistije tehnologije i nove tehnologije - put u održivi razvoj. Knjiga izvoda radova: Tehnološko metalurški fakultet Beograd 27-28. 11. 2008. st 62.

Stvaranje sorti povrća za specifične namene jedan je od programa u Institutu za povrtarstvo. Postojeći sortiment povrća stvoren u ovoj instituciji na neki način je i selekcionisam prema namenskim programima. Oni su zavisni od više faktora: načina gajenja (otvoreno polje ili zaštićeni prostor), načina berbe (ručno ili mašinski), namene (potrošnja u svežem stanju ili industrijska prerada), šta više i od načina prerade (sos, pasta, sok, koncentrat, kečap). Svi ovi zahtevi  uslovljavaju selekconi program. Ogroman uticaj ima region na kome će se gajiti nova selekcija (sorta ili hibrid). Pored opštih problema  brojni su i specifični problemi koji umnogome određuju program selekcije, a neki od njih su ranostasnost, izgled i arhitektura biljke, koncentrisano zrenje, dužina čuvanja zrelih plodova, otpornost prema bolestima i štetočinama, otpornost prema stresnim uslovima. Ukazala se potereba u selekciji povrtarskih vrsta prema širim zahtevima u kreiranju sortimenta pogodnog za podršku održivom razvoju agrosistema. Za selekciju povrća i odgovor ovom zahtevu,   mora se isplanirati dugoročan plodored, kao mesto povrtarskih vrsta u cilju stimulacije diverziteta, održavanja i povećanja kvaliteta i plodnosti zemljišta, korišćenja alelopatije i drugih mehanizama u borbi protiv korova, itd.

 

1. Zdravković Jasmina (2008): Organska poljoprivreda, biodiverzitet, oplemenjivanje I semenska proizvodnja povrća. II Simpozojum “Zdravo-organic” Selenča 26-27. septembra 2008. Magazin poljoprivreda strana.6-11.

Osnovni cilj organske poljoprivrede je da se uspostave optimalni faktori zdrave i produktivne zajednice uzmeđu: čoveka, biljaka, životinja i zemljišnih mikroorganizama. Na teoretskom nivou postoje standardi i regulative koji određuju organsku proizvodnju, a propisali su FAO i IFOAM (Međunarodno udruženje pokreta za organsku poljoprivredu) kao osnov organske poljoprivredne proizvodnje, a u cilju da se postigne pozitivan odnos sa biodiverzitetom. Kod nas je 2000 godine donet Zakon o organskoj poljiprivredi (Sl. list SRJ 28/2000) kojim je uređena poljoprivredna proizvodnja, kontrola, skladištenje, prevoz, prerada, izdavanje sertifikata i obeležavanje organskih proizvoda. Prema našim i međunarodnim standardima u organskoj poljoprivredi se moraju koristiti samo organske metode.

U organskoj poljoprivredi svoje mesto su našle samonikle vrste, zapostavljene vrste, lokalne sorte, adaptirane sorte i sorte stvorene organskim oplemenjivanjem ili na organskoj osnovi.

Kombinacija tradicionalnih i savremenih znanja doprinose očuvanju raznolikosti (biodiverziteta) eko-sistema. Zastupljenost višestruko heterogenih materijala po sastavu, u organskoj poljoprivredi u poređenju sa konvencionalnom, imaju rezultat aktiviranje biodiverziteta.

 

1. Živanović Tomislav, Radiša Đorđević, Sanja Vasiljević i Slaven Prodanović (2008): Reselekcija roditeljskih genotipova elitnog hibrida paradajza za prinos i njegove komponente Arhiv za poljoprivredne nauke, Vol 68, No.243, 41-50

Cilj ovih istraživanja bio je da se odrede genotipovi koji mogu biti korišćene kao donori poželjnih alela za poboljašanje kvantitativnih svojstava elitnog hibrida paradajza. Izučavana su sledeća svojstva : dužina ploda, prečnik ploda, broj komora ploda, debljina perikarpa,broj plodova po biljci, masa ploda i masa ploda po biljci. Komponente prinosa šest genotipova ( B-99, Ma-127, M-29, ZJ-17, Kz-13, i Au-09 ) i njihovih hibrida koji su dobijeni po m x n sistemu su izučavane na bazi poljskih ogleda u tri ponavljanja tokom 2000.godine po slučajnom blok sistemu. Linija Kz-13 je pokazala pozitivne ili negativne i značajne µG vrednosti za sva svojstva. Ova linija je ispoljila najviše i najznačajnije vrednosti ovog parametra za broj komora ploda, broj plodova po biljci i masu ploda. Srodnija je bila sa Au-09 roditeljem elitnog hibrida. Poboljšanje ovih svojstava zajedno može biti izvedeno povratnim ukrštanjem hibrida B-99 x Au-09 sa P2 ( Au-09 ) ili donorima ( Ma-127, M-29, ZJ-17, Kz-13). Ovi rezultati ukazuju da genotipovi mogu biti korišćene keo donori poželjnih alela za poboljšanje komponenata prinosa elitnog hibrida. Na bazi rezultata linija pronađeni su najbolji potencijalni donori za poboljšanje elitnog hibrida B-99 x Au-09.

 

 PRIZNATE SORTE

PAPRIKA:

 

   DORA                            Dejan Cvikić

                                               Bogoljub Zečević

                                               Radiša Đorđević

 

Srednje rana sorta, pogodna za sve tipove potrošnje. Biljka je snažna, razgranata, a plodovi su krupni, bledo žute boje u tehnološkoj zrelosti, a intenzivno crvene u biološkoj zrelosti. Plod je veoma dug, dvostrano spljošten, tipa kapije, izražene krupnoće. Dužina ploda je preko 20 cm, a širina oko 3.4 cm. Debljina perikarpa je oko 4.2 cm. Pogodna je za gajenje u zaštićenom prostoru, ali dobre rezultate ostvaruje i na otvorenom polju. U uslovima pune agrotehnike ostvaruje visoke prinose, preko 50 t/ha.

(U postupku prijema rešenja)

 

 

   SMEDEREVKA                 Bogoljub Zečević

                                                           Dejan Cvikić

                                                           Radiša Đorđević

 

Srednje rana sorta, pogodna za sve tipove potrošnje. Biljka je snažna, razgranata, a plodovi su krupni, bledo žute boje u tehnološkoj zrelosti, a crvene u biološkoj zrelosti. Plod je dug, tipa kapije, u tehnološkoj zrelosti bledo žute, a u biološkoj crvene boje, izražene krupnoće. Dužina ploda je oko 17 cm, a širina oko 3.8 cm. Zbog karakteristika samoga ploda (tipična turšijara, debelog perikarpa fine strukture) pogodna je za sve vidove konzervacije (turšija, mešana salata, i sve druge oblike kišeljenja). U uslovima pune agrotehnike ostvaruje visoke prinose, preko 40 t/ha.

KARFIOL

 

   RAŠA                                  Radiša Đorđević

                                               Tatjana Sretenović- Rajičić

 Milan Damjanović

 

RAŠA je srednje kasni sorta namenjena za jesenju proizvodnju na otvorenom polju. Biljka je srednje bujna sa uspravno zeleno tamnim listovima. Pokrivanje glavice je vrlo dobro i glavice su bele zbijene. Pogodan je za svežu potrošnju i zamrzavanje. Glavice su teške do 2 kg.Prinos je visok i stabilan.

 BIBLIOGRAFIJA RADOVA

 

1. Đorđević M., Mirjana Mijatović (2007): Efikasnost preparata serenade (Bacillus subtilis) u suzbijanju prouzrokovača bakteriozne pegavosti lišća paprike (Xanthomonas campestris pv. vesicatoria). Zbornik rezimea XIII Simpozijuma sa savetovanjem o zaštiti bilja, Zlatibor,125-126.
2. Đorđević M., Mirjana Mijatović, Zečević B. (2007): Osetljivost nekih sorti paprike prema prouzrokovaču bakteriozne pegavosti lišća paprike (Xanthomonas campestris pv. vesicatoria). Zbornik rezimea, III Simpozijum sa međunarodnim učešćem Inovacije u ratarskoj i povrtarskoj proizvodnji, Zemun, 126.
3. Đorđević R., Zečević B., Marković Ž. (2007): Content of Vitamins in Grains of Afila Pea (Pisum sativum L.) Lines. Proceedings of the Third Balkan Symposium on Vegetable and Potatoes, Bursa, Turkey, Acta Horticulturae, 729, 209 - 212.
4. Ivanović M., Mirjana Mijatović, Zečević B., Niepold F. and Ivanović M. (2007): Occurence of New Populations and Mating Types of Phytophtora infestans (Mont) de Bary in Serbia. Proceedings of the Third Balkan Symposium on Vegetable and Potatoes, Bursa, Turkey, Acta Horticulturae, 729, 499 - 502.
5. Lazić Branka, Maković Ž., Gvozdenović Đ., Zečević B., Jasmina Zdravković (2007): Doprinos nauke razvoju povrtarstva. Tematski zbornik : Nauka osnova održivog razvoja. Beograd, Društvo genetičara Srbije, 145 – 160.
6. Markovic Ž., Zdravkovic J., Damjanovic M., Zdravkovic M., Djordjevic and Zecevic B. (2007): Diversity of vegetable crops in Serbia and Montenegro. Book of abstracts 3^rd Balkan Simposium on Vegetables& potatoes, 6-10.September, Bursa-Turkey, Acta Horticulture 729, 53-57.
7. Mijatović Mirjana, Đorđević M., Ljiljana Stanković, Jasmina Zdravković (2007): Mogućnost suzbijanja korova u proizvodnji lubenice iz direktne setve. Zbornik rezimea XIII Simpozijuma sa savetovanjem o zaštiti bilja, Zlatibor, 96-97.
8. Mijatović Mirjana, Đorđević M., Zdravković M. (2007): Bakterioze boranije i mogućnost njihovog suzbijanja biološkim preparatom serenade. Zbornik apstrakata XIII simpozijuma sa savetovanjem o zaštiti bilja, Zlatibor, 97 – 98.
9. Mijatović Mirjana, Ivanović M., Jasmina Zdravković, Marković Ž. (2007 ): Reaction of some tomato varietes and hybrids to late blight (Phytophthora infestans Mont. de Bary). Proceedings 3^rd Balkan Symposium on Vegetables & Potatoes, Bursa, Turkey, Acta Horticulturae, 729, 463-465.
10. Mijatović Mirjana, Obradović A., Ivanović M. (2007): Zaštita povrća od bolesti, štetočina i korova. Agro-Mivas, Smederevska Palanka, 264 str.
11. Mijatović Mirjana, Zecević B., Cvikić D. (2007): Tomato Spotted Wilt Virus on pepper in Serbia. Proceedings of the 13th Eucarpia Meeting on Genetics and Breeding of Capsicum and Eggplant, Warsaw, Poland, 121-127.
12. Mikić A., Mihailović V., Ćupina B., Mirjana Vasić, Đorđević V., Balešević – Tubić S., Zdravković M. (2004): Potential of grass pea for protein yield. 6^th European Conference of grain legumes. Book of abstracts, Lisbon, Portugal,115. 
13. Nikolić Z., Mirjana Vasić, Zdravković M. (2007): Evaluation of common bean germplasm based on protein markers. 6^th European Conference of grain legumes. Book of abstracts, Lisbon, Portugal, 132. 
14. Pavlović N., Zečević, B., Jasmina Zdravković and Mirjana Mijatović (2007): Genetic and Phenotypic Correlation of Some Onion (Allium Cepa L.) Bulb Traits. Proceedings of the Third Balkan Symposium on Vegetable and Potatoes, Bursa, Turkey, Acta Horticulturae, 729, 57 - 60.
15. Zdravković Jasmina, Marković Ž., Zdravković M., Damjanović M. and Pavlović N. (2007): Relation of Mineral Nutrition and Content of Lycopene and β-carotene in Tomato (Lycopersicom esculentum Mill.) Fruits. Proceedings of the Third Balkan Symposium on Vegetable and Potatoes, Bursa, Turkey, Acta Horticulturae, 729, 177 - 181.
16. Zdravković M., Damjanović M, Cvikić D. And Jasmina Zdravković (2007): Effects of Fertilizers on Nutritive Characteristics of Carrot. Proceedings of the Third Balkan Symposium on Vegetable and Potatoes, Bursa, Turkey, Acta Horticulturae, 729, 361 - 365.
17. Zdravković M., Damjanović M., Mirjana Jarak and Jasmina Zdravković (2007): The Effect of Microbiological Fertilizers on Grain Weight of Beans. Proceedings of the Third Balkan Symposium on Vegetable and Potatoes, Bursa, Turkey, Acta Horticulturae, 729, 337 - 339.
18. Zdravković M., Đorđević R., Jasmina Zdravković, Pavlović N. (2007): Inheritance of stem height in beans. 6^th European Conference of grain legumes. Book of abstracts, Lisbon, Portugal, 105. 
19. Zečević B., Đorđević R., Pavlović N., Mirjana Mijatović and Marković Ž. (2007): The Effect of Parent's Germplasm on Yield Components of F1, F2 and F3 Generations of Pepper Hybrids (Capsicum annuum L.). Proceedings of the Third Balkan Symposium on Vegetable and Potatoes, Bursa, Turkey, Acta Horticulturae, 729, 95 - 99.

 UČEŠĆE NA NAUČNIM SKUPOVIMA

 

 

Dr Živoslav Marković

Mr Dejan Cvikić

Mr Nenad Pavlović

 

Naziv skupa: IV^th Balkan symposium on vegetables and potatoes

Organizator skupa:International Society for Horticultural Science

National Center of Agricultural Sciense

Institute of Plant Genetic Resources

 

Vreme i mesto održavanja skupa:          

9-12. septembar 2008., Plovdiv, Bugarska

 

Naziv radova i autori:    

Usmena saopštenja   

Zdravković Milan, Jasmina Zdravković, Mirjana Mijatović and Pavlović Nenad: The influence of foliar fertilizers on plant height of  bean

Mirjana Mijatovic, Pavlović Nenad, Zdravković Milan, Jasmina Zdravković and Ljiljana Stanković: Efficiency of biological preparation Q-1010 (Ampelomyces quisqualis )in controling powdery mildew in Cucirbitaceae

 

Poster prezentacija 

Jasmina Zdravković, Marković Živoslav, Zdravković Milan, Pavlovic Nenad and Cvikic Dejan: Genetic model of inheritance yield of tomato (Lycopersicon esculentum Mill.) fruits

Cvikić Dejan, Pavlović Nenad, Zdravković Milan and Prodanović Slaven: RAPD marker related to elongated fruit shape in pepper (Capsicum annuum L.)

Pavlovic Nenad, Cvikic Dejan, Jasmina Zdravkovic and Mirjana Mijatovic: Genetic divergence and its importance for breeding onion  (Allium cepa L.)

Marković Živoslav, Jasmina Zdravković, Zečević Bogoljub, Mirjana Mijatović and Radošević Željko: Jasmin crveni – new variety of cherry tomato

 

Organizacija rada skupa:

Skup je organizovan u zdanju Privredne komore grada Plovdiva. Bilo je prisutno tokom 3 plenarna dana oko 150 učesnika sa balkanskih prostora  iz Srbije , Hrvatske, Bosne i Hercegovine, Makedonije, Turske, Alkbanije, Kosova kao i učesnici iz Jermenije, Azerbejdžana, Češke, Egipta, Nemačke, Engleski, Indije, Irana, Japana, litvanijeMoldavije, Holandije, Poljske i Španije.

Organizacija plenarnih predavanja nije bila najbolje sinhronizovana zbog odsustva većeg broja predavača prijavljenih za usmena saopštenja, verovatno zbog propusta organizatora i ne obezbeđivanja blagovremene dokumentacije za dobijanje viza (predstavnici Grčke, Instituta za ratarstvo i povrtarstvo iz Novog Sada i neki drugi).

            Dr Živoslav Marković je bio i član Programskog odbora.

 

Sadržaj rada skupa:

 

            Radovi su saopšteni na plenarnim sednicama kao usmena saopštenja i na poster prezentacijama u okviru šest tematskih celina:

 

1. Genetika, oplemenjivanje i biotehnologija
2. Molekularno oplemenjivanje i biotehnologija
3. Tehnologija uzgoja povrća
4. Biljni genetski resursi
5. Zaštita bilja i agroekologija
6. Čuvanje posle berbe svežih proizvoda

 

Ocena rada skupa:    

 

Na skupu su prezentirana najnovija istraživanja genetike, oplemenjivanja, biotehnoloških istraživanja i zaštite bilja, te uzgoja povrća  u balkanskim zemljama, ali i dostignuća u oplemenjivanju povrća i u drugim evropskim i azijskim zemljama.

Naši radovi prezentirani na ovom simpozijumu pokazuju da uspešno pratimo najnovija istraživanjau ovim oblastima, naši pisotni istraživači su učestvovali u diskusiji prilikom prezentcije radova.

Objavljen je Zbornik abstrakta (više grešaka), a radovi će u celosti biti objavljeni u časopisu Acta Horticulturae. 

Ostale aktivnosti u okviru skupa:

U toku skupa organizovana je poseta i koktel na otvorenom u Innstitu za genetske resurse u Sadovu kao i Institutu za istraživanja u konzervnoj industriji u Plovdivu. Zadnjeg dana organizovana je post-miting tura u planinski lanac Rodopi i poseta manastiru Bansko.

Na završnoj plenarnoj sednici dogovoreno je da se sledeći simpozijum organizije u Albaniji

Učešće na simpoziujumu su finansijki pomogli Ministarstvo za nauku i tešnološki razvoj i Institut za povrtarstvo.

 

Mr Dejan Cvikić

Mr Nenad Pavlović

Dr Jasmina Zdravković

Naziv Skupa : PETI NAUČNO-STRUČNI SIMPOZIJUM IZ SELEKCIJE I SEMENARSTVA DRUŠTVA SELEKCIONARA I SEMENARA REPUBLIKE SRBIJE

 

Organizator skupa : DRUŠTVO SELEKCIONARA I SEMENARA

      REPUBLIKE SRBIJE

Vreme i mesto održavanja :    25-28.05.2008.Vrnjačka Banja

 

Naziv rada, autori:

1. Pavlović N.,  Zdravković M., Cvikić D., Zdravkovic J. (2008): Sadržaj i varijabilnost ukupnih šećera u lukovicama crnog luka (Allium cepa L.). Zbornik apstrakta: Petog naučno-stručnog simpozijuma iz selekcije i semenarstva društva selekcionera i semenara Srbije, Vrnjačka Banja 25-28, Maj 2008, str. 41.
2. Cvikić Dejan, Zečević Bogoljub, Nenad Pavlović, Milan Zdravković, Katarina Zarubica, Danijela Stojanović:  Smederevka – nova sorta paprike (Capsicum annuum L.) Instituta za povrtarstvo. Zbornik apstrakta: Petog naučno-stručnog simpozijuma iz selekcije i semenarstva društva selekcionera i semenara Srbije, Vrnjačka Banja 25-28, Maj 2008, str.91
3. Zdravković Jasmina, Marković Ž., Zdravković M., Mijatović M. (2008): Inkorporacija gena čvrstine ploda. Zbornik apstrakta: Petog naučno-stručnog simpozijuma iz selekcije i semenarstva društva selekcionara i semenara Srbije, Vrnjačka Banja 25-28. Maj 2008. St. 34.

Na simpozijumu je prezentovano 126 radova kroz pet tematskih oblasti:

1. Oplemenjivanje biljaka (20 usmenih saopštenja i 22 postera),
2. Semenarstvo (19 usmenih saopštenja i 18 postera),
3. Prikaz novih sorti (9 postera),
4. Biotehnologija (6 usmenih saopštenja i 13 postera),
5. Gajenje semenskih useva (6 usmenih saopštenja i 13 postera).

 

Štampan je zbornik abstrakata (ISBN 978-86-80383-06-4)

Simpozijum je zatvoren 28.05.2008. godine.

Kompletni radovi će biti objavljeni u časopisu Selekcija i semenarstvo.